Avropada tərəfdaşlarımıza göstərdiyimiz ciddi dəstək

 İki il öncə başlamış Rusiya-Ukrayna müharibəsi nəticəsində Avropaya Rusiyanın qaz təchizatının pozulması zamanı, Avropa Komissiyası yardım üçün Azərbaycana müraciət edərək Avropa Komissiyasının sədri  nümayəndə heyətilə Bakıya gəldi  və  Bəyannamə imzaladı. Bütün danışıqlarda razılığa gələrək  qeyd olundu ki, Azərbaycan sizə kömək etməyə və Avropaya qaz təchizatını iki dəfə artırmağa hazırdı.  O dövrdə Azərbaycanın Avropa istiqamətində qaz təchizatı yeddi milyard kubmetr idi. Beləliklə, bunun üzərində işləməyə başlanıldı. Sərmayə yatırmağa və müxtəlif interkonnektorlar vasitəsilə  ölkənin nəql etmək imkanlarını araşdırmağa başlandı. Həmin vaxtdan etibarən qazımızı alan Avropa ölkələrinin sayı artdı. Hazırda onların sayı 10-a bərabərdir. Beləliklə, ümumilikdə 12 ölkə var. Onlardan 10-u Avropa ölkəsidir və həmin on ölkədən səkkizi Avropa İttifaqının üzvüdür. Bir sözlə, dövlət coğrafiyanı genişləndirdi, qaz həcmini artırdı. Avropa İttifaqının üzvü olan bir çox ölkə hazırda öz daxili qaz istehlakının təxminən yarısını Azərbaycan qazı ilə təmin edir. Bu, həqiqətən də Avropada tərəfdaşlra göstərilən ciddi dəstəkdir. Beləliklə, gələcək planlar coğrafiyanı genişləndirməkdir. Hazırda qazımızı alan ölkələrə yaxın olan bəzi digər Avropa ölkələri ilə artıq danışıqlar aparılır. 

2022-ci ildən bu günə qədər çox köklü dəyişiklik baş verdi, çünki həmin vaxt qaz ixracımız yalnız Gürcüstanı, Türkiyəni, Yunanıstanı və İtaliyanı əhatə edirdi. Sonra Azərbaycan  Bolqarıstan, Macarıstan, Rumıniya, Serbiya, Şimali Makedoniya, Slovakiya və Xorvatiyanı əlavə etdi. Bütün bunlar kifayət qədər qısa müddət ərzində baş verdi. Bir neçə il öncə onların həcmi 2.6 trilyon kubmetr təşkil edirdi.  Gözləyirik ki, bu il  AÇQ-də “Dərin Qaz” layihəsindən ilk qazı alınacaq və bu, bütövlükdə qaz hasilatına gözəçarpan töhfə olacaq. Bununla belə, “Şahdəniz”in hələ də əsas qazı təchiz edən yataq kimi qalacağını nəzərə alınsa,  “Abşeron”da qaz hasilatının 1.5 milyard kubmetrdən 5 milyard kubmetrə qədər artırılması məqsədilə tərəfdaşlarla çalışmağı planlaşdırılır.Həmçinin  “Qarabağ”, “Babək”, “Asiman” və digər yataqlar kimi çox perspektivli layihələr var.   Mövcud interkonnektorları genişləndirmək və ola bilsin, yenilərini tikmək üçün Avropada əlavə sərmayələr qoyulmalıdır. Hətta indi, 12 ölkəni boru ilə nəql olunan qazla əhatə etməklə,  Azərbaycan hazırda dünyada bu cür böyük coğrafiyaya malik olan aparıcı ölkələrdən biridir.  Təchizat coğrafiyası baxımından ölkəmiz Avropada  aparıcı ölkələrdən biridir. Beləliklə,  Azərbaycan öz öhdəliklərinə böyük məsuliyyət hissi ilə yanaşır. 

Azərbaycan böyük sərmayələr yatıraraq qaz çatışmazlığı məsələsində Avropaya kömək etməyə çalışır. Azərbaycanın səylərinə baxmayaraq elə bir vəziyyətlə üzləşir ki, Avropa bankları ənənəvi yanacaq layihələrinin daha maliyyələşdirilmədiyini bəyan edirlər. Demək, bir tərəfdən, Avropa  əlavə təchizatı xahiş edir, digər tərəfdən,  həmin vəsaitlərdən məhrum edir. Məsələn, Avropa Sərmayə Bankı qazıntı yanacaq layihələrinin maliyyələşdirilməsini tamamilə dayandırıb. Olan məlumata görə AYİB-in hələ çox kiçik payı var.  Əgər belə davam edərsə, onda sərmayə yatırmağa vəsait olmayacaq, çünki bu biznesdə sərmayə üçün korporativ maliyyələşmənin təxminən 30 faizi istifadə olunur. Pulun qalan hissəsi kredit götürülür. Pul vəsaitlərinin  kredit kimi götürülməsi, yaxud avropalılar arasında interkonnektorların tikilməsi kimi məsələlər öz həllini tapmalıdır. İkinci məsələ isə  təchizatın cədvəlidir, çünki yaşıl keçidlə Avropa İttifaqında qazıntı yanacağının payı azalacaq. Onda necə olacaq?  Əgər Avropa İttifaqı Azərbaycandan daha çox qaz istəyirsə, onda onlar da öz ev tapşırığını yerinə yetirməlidirlər.  Azərbaycan öz tapşırığını, Avropa isə öz çalışmasını icra etməlidirlər.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev yanvarın 7-də yerli televiziya kanallarına müsahibə verərək  dövlətimizin xarici və daxili siyasətini media əməkdaşları qarşısında çox gözəl işıqlandırmışdır. Azərbaycanın beynəlxalq layihələrin həyata keçirilməsində gördüyü işlər və beynəlxalq aləmdə üzləşdiyi problemlər barədə geniş məlumat verib.