• Masallıda çox zəhmətkeş, vətənpərvər, həqiqi Azərbaycan vətəndaşları yaşayır...
  • Heydər Əliyev
  • RU
  • EN
  • » » Xalqımızın tarixində və taleyində mühüm hadisə-Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

    Xalqımızın tarixində və taleyində mühüm hadisə-Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti



     Xalq Cümhuriyyətinin ərsəyə gəlməsi bir əsr əvvəl dövlətçiliyini itirmiş xalqımızın tarixində mühüm bir hadisə idi. Azadlıq arzusu ilə yaşayan xalqımız, nəhayət, öz müstəqil dövlətinə sahib olmuş, qədim dövlətçilik ənənələrini bərpa edərək, sivil dövlət təsisatlarının formalaşdırılmasına, hakimiyyətin hər üç qolunun-qanunverici, icraedici və məhkəmə hakimiyyətinin yaradılmasına nail olmuşdu.

    1918-ci il mayın 28-də müsəlman Şərqində ilk dəfə ola¬raq dünyəvi, parlamentli müstəqil demokratik respublika yarandı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti türk və islam dünyasında dünyəvi təməl üzərində qurulan ilk türk dövləti idi. Müsəlman Şərqində ilk demokratik cümhuriyyətin məhz Azərbaycan ərazisində yaranma¬sı xalqımızın o dövrdə və o illər ərəfəsində –XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində milli müstəqillik və azadlıq duyğuları ilə yaşaması ilə bağlıdır. O illərdə xalqımızın qa¬baqcıl nümayəndələri, mütəfəkkir adamları və ziyalıları xalqımızın milli azadlıq, milli müstəqillik duyğularını gücləndirmiş, milli oyanış əhval-ruhiyyəsini yaymış və bütün bunların yekunu olaraq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasına gətirib çıxartmışdı.

    1918-ci ilin yanvarında Rusiya¬da çevriliş yolu ilə hakimiyyəti ələ keçirmiş bolşevik-sovet hökuməti Müəssislər Məclisini qovduqdan sonra Cənubi Qafqazdan seçilən deputatlar Tiflisdə toplanaraq Zaqafqaziya Seymini, aprel ayında isə Zaqafqaziya Federativ Respublikasını yaratdılar. Lakin fraksiyalar arasında mübarizə Seymin dağılmasına və respub¬likanın süqutuna gətirib çıxardı. Respublikanın süqutu və seymdə təmsil olunan xalqların öz müstəqil dövlətlərini yaratması tarixi zərurətə çevrildi.
    Seymin Azərbaycan nümayəndəliyi mayın 27-də fövqəladə iclas keçirərək Azərbaycanın idarə olunması vəzifəsini öz üzərinə götürdü və özünü Müvəqqəti Milli Şura elan etdi. Məmməd Əmin Rəsulzadə Milli Şuranın sədri seçildi. Milli Şuranın 1918-ci il mayın 28- də keçirilən birinci iclasında Azərbaycanın müstəqil respub¬lika elan edilməsi qərara alındı və 6 bənddən ibarət İstiqlaliyyət Bəyannaməsi qəbul edildi.

    Azərbaycan Milli Şurası və Milli hökuməti iyun ayının 16-da (1918) Tiflisdən Gəncəyə köçdü və sent¬yabrın 15-dək burada fəaliyyət göstərdi. Bakı şəhəri erməni qaniçən S.Şaumyan başda ol¬maqla bolşevik-daşnak qüvvələrin ixtiyarında idi. İyun ayının 17-də Milli Şura səlahiyyətlərini yeni qu¬rulan Müvəqqəti hökumətə verdi. İkinci hökumət kabinetinin əsas vəzifəsi hakimiyyəti ölkənin bütün ərazisinə yaymaq və Bakı şəhərini düşmənlərdən azad etməkdən ibarət idi. Fətəli xan Xoyskinin başçılıq etdiyi Milli hökumət bir sıra tədbirlər həyata keçirdi. İyu¬nun 19-da Azərbaycan ərazisində hərbi vəziyyət elan etdi.

    1918-ci il 24 iyun tarixli qərarla üzərində ağ aypara və səkkizguşəli ulduz təsvir edilmiş qırmızı bayraq Cümhuriyyətin Dövlət Bayrağı təsdiq edildi. Noyabr ayının 9-da bayraq mavi, qırmızı və yaşıl zolaqlardan ibarət yeni Dövlət Bayrağı ilə əvəz olundu. İyunun 26-da milli ordu yaradılmağa başlandı. İyul ayının 15-də Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası yaradıldı. Hökumətin 1918-ci il 11 avqust tarixi fərmanı ilə “Ümumi hərbi səfərbərlik” haqqında qanun qəbul edildi. 19 yaşından 24 yaşınadək müsəlman gənclər ordu sıralarına çağırıldı. Sentyabrın 1-də hərbi nazirlik yaradıldı. Baş nazir F.Xoyski eyni zamanda hərbi nazir oldu. Gene¬ral Səməd ağa Mehmandarov isə nazir müavini təyin edildi.

    Lakin 23 aydan sonra erməni daşnaklarının vasitəçiliyi, Sovet Rusiyasının hərbi müdaxiləsi nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti işğal olundu. Azərbaycan Parlamenti aprel ayı¬nın 27-də rus ordusunun təzyiqləri altında hakimiyyətin Azərbaycan müsəlman kommunistlərinə təhvil verilməsi haqqında qərar qəbul etməyə məcbur edildi.
    Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti uğursuz sonluğa baxmayaraq, xalqımızın tarixində mühüm rol oynadı. Cümhuriyyətin yaran¬ması ilə Azərbaycan XIX əsrin əvvəllərində itirdiyi dövlətçiliyi yenidən bərpa etdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranışı bü¬tün Müsəlman Türk Dünyası üçün çox əlamətdar hadisə idi. Çünki Azərbaycan dövləti Qərb ölkələri tərəfindən rəsmi şəkildə tanınan ilk türk və müsəlman respublikası idi. Azərbaycan xalqının milli azad¬lıq hərəkatı nəticəsində yaradılmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 23 aylıq fəaliyyəti xalqımızın tarixində və taleyində mühüm hadisə idi.

    Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qısa vaxtda öz hökuməti, parla¬menti, milli ordusu və pul vahidi olan demokratik respublikaya, beynəlxalq münasibətlərin işti¬rakçısına və beynəlxalq hüququn subyektinə çevrildi. Azərbaycan xalqının milli azadlıq hərəkatının qanunauyğun nəticəsi kimi yaranmış, xalqımızın demok¬ratik ənənələrinin qanuni varisi kimi formalaşmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milli dövlətçiliyimizin tarixi nailiyyəti idi. O, Azərbaycan xalqının əzəli ar¬zusu olan müstəqilliyin gələcəkdə gerçəkləşməsi üçün zəngin ənənələr və möhkəm mənəvi zəmin verdi.



    Ceyhun Hüseynov,
    Masallı RMX İƏ üzrə mütəxəssis






    "Yeni həyat" qəzeti,
    www.yeniheyet.az
    шаблоны для dle 11.2
    DİGƏR XƏBƏRLƏR
    XƏBƏR LENTİ
    1. 14:59 Səmərəli fəaliyyətinə görə Masallı Rayon Ağsaqqallar klubunda tədbir
    2. 17:52 Rayon rəhbərinin 21 iyun 2024-cü il tarixdə növbəti vətəndaş qəbulu
    3. 17:51 Masallıda Dövlət Qulluqçularının Peşə bayramı günü tədbiri
    4. 18:22 İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Bakıda Botanika İnstitutunun yeni binasının açılışında iştirak edib və Nəbatat Bağında görülən işlərlə tanış olublar
    5. 18:14 Mərkəzi Kitabxanada yazıçı-publisistlə görüş
    6. 17:03 “Şuşa Bəyannaməsi” Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin ən yüksək zirvədə olduğunu göstərən mühüm sənəddir
    7. 16:46 Dövlətimizin qorunub saxlanması qurtuluş deməkdir
    8. 22:27 Masallı RİH Başçısı 20.06.2024-cü il tarixdə Qızılağac ərazisinin sakinləri ilə görüşdü
    9. 16:45 Xilaskar dahi
    10. 10:00 İşğaldan azad olunmuş ərazilərin yeni infrastrukturun yaranması bərpası, yenidənqurma işləri
    11. 23:30 Bərpa-quruculuq layihələri, dayanıqlı sülh, tərəqqi
    12. 21:00 Milli Qurtuluş günü- milli qürur hissi
    13. 23:30 Azərbaycan xalqının lideri onu addım-addım irəliyə aparıb qələbəyə çatdırdı
    14. 18:10 Qurban bayramı münasibətilə Azərbaycan xalqına təbrik
    15. 12:29 Masallıda “Azərbaycanın zəfər tarixi” mövzusunda konfrans
    16. 21:52 Rayon rəhbərinin 14 iyun 2024-cü il tarixdə növbəti vətəndaş qəbulu
    17. 21:50 Masallıda 2024-cü ilin Son Zəng tədbirləri
    18. 16:00 Masallıda istismarına icazə verilən obyektlərin çıxarışları sahibkarlara təqdim olunub
    19. 21:54 Masallı RİH Başçısı 12.06.2024-cü il tarixdə Mahmudavar ərazisinin sakinləri ilə görüşdü
    20. 21:51 Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı cənab Araz Əhmədov fermer təsərrüfatlarına yerində baxış keçirib
    21. 20:11 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    22. 19:47 Regionda  strateji əhəmiyyətə malik olan iki dövlət
    23. 11:00 Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Qazılar Şurası Qurban bayramı ilə bağlı fətva verib
    24. 23:30 Azərbaycan-Misir əlaqələrininntarixinə qısa baxış
    25. 17:17 Bir çox abituriyentin arzusu Qarabağ Universitetində oxumaqdır
    26. 17:13 Müzəffər xalqın qurtuluşunun banisi və onun layiqli davamçısı
    27. 10:11 Prezident İlham Əliyevi TÜRKPA-nın növbəti plenar iclasının iştirakçılarının qəbul etmişdir
    28. 21:30 Türk ailəsinin inkişafı birliyimizdir
    29. 23:30 Türk ailəsi inkişaf edir, birliyimiz möhkəmlənir
    30. 12:18 “Fitrətimizdədir vətənpərvərlik” kitabının təqdimatı – MASALLIDA
    31. 12:04 Bu gün enerji təhlükəsizliyi milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsidir
    32. 12:00 Rayon rəhbərinin 07 iyun 2024-cü il tarixdə növbəti vətəndaş qəbulu
    33. 22:30 “Masdar” şirkətinin Azərbaycana sərmayə qoyması çox təqdiredici bir haldır
    34. 23:30 Biz qaz və neft sərvətlərini müxtəlif vasitələrlə cəmiyyətə yönəltmişik
    35. 13:00 Masallı RİH Başçısı 05.06.2024-cü il tarixdə Qəriblər ərazisinin sakinləri ilə görüşdü
    36. 09:05 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    37. 16:05 Milli Qurtuluş günü Azərbaycan dövlətçiliyinin xilas günüdür- MASALLIDA TƏDBİR
    38. 14:00 Masallıda kartofçuluqla bağlı müşavirə
    39. 13:30 Masallı rayonunun icra başçısı Çaxırlı kəndində kümçülərlə görüşüb
    40. 15:58 YENİ KİTABLAR
    «    İyun 2024    »
    BeÇaÇCaCŞB
     12
    3456789
    10111213141516
    17181920212223
    24252627282930
    DÜNYA XƏBƏRLƏRİ