• Masallıda çox zəhmətkeş, vətənpərvər, həqiqi Azərbaycan vətəndaşları yaşayır...
  • Heydər Əliyev
  • RU
  • EN
  • » » Zəngin təbiətli Kəlbəcər

    Zəngin təbiətli Kəlbəcər


                   
    "Kəlbəcər" toponiminin mənşəyi qədim türk dilində (oykonimin ilkin forması Kevliçer kimi qəbul edilib) "çay üstündə qala" deməkdir. Kevli "çayın üstü", çer/car "qala" mənasını verir. Yaşayış məntəqəsinin yerləşdiyi qayada Tərtərçay çayı boyunca cərgə ilə düzülmüş qədim süni mağaralar mövcuddur. Buna görə də mütəxəssislər toponimi kevil/kəvl və qədim türk dillərindəki cər (qaya, yarğan) komponentləri ilə əlaqələndirirlər.
    Kəlbəcərdəki oronomik toponimlərin hamısı türk mənşəlidir. Bir sıra qədim türk tayfalarının adı bu gün də bu toponimlərdə yaşayır.
    Kəlbəcər ən qədim insan məskənlərindən biridir. Bu ərazidə ibtidai insanın təşəkkül tapması və formalaşması dördüncü geoloji dövrlə bağlıdır. Bu dövr isə 4 milyon ildən artıq bir tarix deməkdir. Kəlbəcərdəki mağara düşərgələrində aparılmış arxeoloji tədqiqatlar sübut edir ki, ibtidai insan icmasının ilk əmək alətləri həm də bu yerlərdə yaradılıb.

    Kəlbəcər ərazisində 30 min ildən çox tarixi olan qədim yaşayış məskənləri, 6 min il yaşı olan qaya təsvirləri, çöp şəkilli qədim türk əlifbası nümunələri aşkar edilib. Buradakı daş abidələr Şimali Azərbaycanda erkən dövr atəşpərəstliyin, xristianlığın, VII əsrdən isə İslamın yayıldığı dövrlərdə yaradılıb.

    Kəlbəcərdə "Türk qəbiristanlığı" adı ilə tanınan bir neçə qədim məzarlıq var. Bunların ən böyüyü Alıbəyli, Kəlbəcər, Zar və b. kəndlərin ərazisindədir. Qəbirstanlıqlar müxtəlif əsrlərdə yaradılmış, forma və ölçüləri ilə bir-birindən fərqlənən at, qoç, sandıq qəbirüstü fiqurlar, başdaşı və günbəzlərlə zəngindir.

    Kəlbəcər rayonu ərazisi ən qədim insan məskənlərindən biri kimi tanınır. Kəlbəcərdəki mağara düşərgələrində aparılmış arxeoloji tədqiqatlar sübut edir ki, ibtidai insan icmasının ilk əmək alətləri həm də bu yerlərdə yaradılıb. Kəlbəcər rayonu ərazisində 30 min ildən çox tarixi olan qədim yaşayış məskənləri, 6 min il yaşı olan qaya təsvirləri, çöp şəkilli qədim türk əlifbası nümunələri aşkar edilib.   Kəlbəcərdə Zar açıq düşərgəsində aparılan arxeoloji tədqiqatlarda sübut olunub ki, ibtidai insan sürü icmasının ilk əmək alətləri (daşdan) meydana gəlib. Kəlbəcər ərazisindəki qayaüstü təsvirlər Qobustandakı yazılı və şəkilli daşların oxşarı – “əkiz”ləridir. Bu ərazidə olan qayaüstü təsvirlər təkcə Kəlbəcərin deyil, bütövlükdə Azərbaycan torpağının qədim insan məskəni olduğunu sübut edir. Rayonun “Qaragöl” və “Zalxa gölləri” sahillərində, “Ayıçınqıllı” və “Pəriçınqıllı” dağlarında qayalarda həkk edilmiş təsvirlər 1968-ci ildən öyrənilməyə başlanılıb. 1976-cı ildə Kəlbəcər qaya təsvirlərinin yerləşdiyi ərazinin yaxınlığında Azərbaycanda ilk dəfə olaraq yaşayış yeri aşkar edilib.

    Kəlbəcər rayonunda çox sayda mineral su qaynaqları var. Onlardan ən məşhurları Yuxarı İstisu, Aşağı İstisu, Qoturlu İstisuyu, Turşsu və s.

    Kəlbəcər rayonu özünün zəngin filiz və qeyri-filiz faydalı qazıntıları ilə seçilir. Azərbaycan geoloqlarının səyi nəticəsində burada bir sıra qızıl (Söyüdlü, Ağduzdağ, Zərqulu, Qazıxanlı, Qalaboynu və s.), xromit, volfram, mis, molibden, qurğuşun, sink, civə, sürmə, mərgümüş, asbest yarımqiymətli və məmulat daşları (nefri-toidlər, jadeit, mərmər oniksi, irizasiyalı obsidian, qranatlar), mineral boyalar, perlit, üzlük daş, travertin, listvenit, müxtəlif cür tuf yataq və təzahirlər aşkar edilib.

    Kəlbəcər 8 avqust 1930-cu ildə inzibati rayon statusu almışdır. 1993-cü il aprelində Ermənistan tərəfindən  işğal edilmişdir. 10 noyabr 2020-ci ildə imzalanan sülh müqaviləsinə əsasən 25 noyabrda Ermənistan Silahlı Birləşmələri Kəlbəcər rayonunu boşaldıb Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə təhvil vermişdir. Bəyanata əsasən 15 noyabr tarixində təhvil verilməsi qərarlaşdırılsa da Ermənistan tərəfinin Rusiya vasitəsilə Azərbaycandan xahişi ilə bu müddət 25 noyabr tarixinə qədər uzadılmışdır. Buna səbəb olaraq isə ərazi relyefinin mürəkkəb olması, ərazinin böyüklüyü və humanizm göstərilmişdir. Nəhayət 25 noyabr 2020-ci il tarixində noyabr ayının 10-da imzalanmış üçtərəfli Bəyanata əsasən Kəlbəcər rayonu işğaldan  azad edilmiş, Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri rayona daxil olmuş və nəzarəti ələ almışdır.İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə təmir-bərpa işləri sürətlə davam etdirilir. Artıq bir neçə azad edilmiş rayona Böyük Qayıdış başlayıb.



    "Yeni həyat" qəzeti,
    www.yeniheyet.az
    шаблоны для dle 11.2
    DİGƏR XƏBƏRLƏR
    XƏBƏR LENTİ
    1. 22:30 “Xocalı naləsi” – Masallı Mədəniyyət Mərkəzinin səhnəsində
    2. 19:06 Rayon rəhbərinin 23 fevral 2024-cü il tarixdə növbəti vətəndaş qəbulu
    3. 15:12 “Xocalı – qan yaddaşımız” – Masallıda tədbir
    4. 18:11 Masallı RİH Başçısı 22.02.2024-cü il tarixdə Sığdaş ərazisinin sakinləri ilə görüşdü
    5. 16:28 Şəhid ailəsini ziyarət ediblər
    6. 16:26 Mədəniyyətə xidmətdə keçən 46 il
    7. 16:23 Masallıda orta aylıq əmək haqqı 10,5 faiz artmışdır
    8. 16:21 “Erkən nikahın fəsadları” – Masallıda maarifləndirici tədbir
    9. 13:47 Prezident İlham Əliyevin cari ilin 19 fevral tarixində Türkiyənin paytaxtı Ankarada rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanatla bağlı
    10. 11:20 “Kənddən Şəhərə” həftəsonu yarmarkası təşkil olunacaq
    11. 08:47 Masallı məktəblərində Beynəlxalq Ana Dili Günü qeyd olunub
    12. 21:00 Birlik və həmrəyliyin zirvəsi
    13. 14:57 Masallının Ulum və Dico kəndləri elektrik enerjisi ilə təmin olunacaq
    14. 10:00 21 Fevral - Beynəlxalq Ana Dili Günüdür
    15. 23:00 İlham Əliyevin prezident seçilməsindən sonra ilk rəsmi xarici səfər
    16. 19:33 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    17. 19:23 Masallı RİH Başçısı 20.02.2024-cü il tarixdə Musakücə ərazisinin sakinləri ilə görüşdü
    18. 19:00 Xilasedicilərin bilik və bacarıqlarının artırılması məqsədilə təlim
    19. 18:57 Ağacəkmə aksiyası – Masallıda
    20. 18:47 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    21. 16:39 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    22. 16:37 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    23. 16:34 Dünya şöhrətli cərrah
    24. 16:32 Ürəklərdə yaşayan yazıçı-jurnalist
    25. 16:30 Arzu Bağırova kitabxanaya dəstək göstərdi
    26. 16:26 Dahiləri bir də belə tanıyaq!
    27. 10:31 Qocaman müəllimə Azərbaycan Ağsaqqalar Şurasının Fəxri fərmanı təqdim edilib
    28. 09:08 Xalq Qalib Liderini seçməklə bütün dünyaya mesaj göndərdi
    29. 21:00 Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası dövlətimizin əsas prioritetlərindəndir
    30. 19:32 Milli Qəhrəman Səfəralı Məmmədovun xatirəsi anılıb  
    31. 16:21 Elan!
    32. 15:01 Rayon rəhbərinin 16 fevral 2024-cü il tarixdə növbəti vətəndaş qəbulu
    33. 23:30 Masallı Rayon Polis Şöbəsində DİN-in Polis Akademiyasına qəbul üçün müraciət edən abituriyentlər və onların valideynləri ilə görüş keçirilib.
    34. 23:00 Heydər Əliyevin dəmir iradəsi ilə İlham Əliyevin “dəmir yumruğ”u bir-birini tamamlayır!
    35. 17:14 Masallı şəhərində abadlıq-quruculuq işləri geniş vüsət alıb
    36. 17:11 Masallı RİH Başçısı 14.02.2024-cü il tarixdə Köhnə Alvadı ərazisinin sakinləri ilə görüşdü
    37. 12:26 Konstitusiya Məhkəməsi Azərbaycan Respublikası Prezidenti seçkilərinin yekunlarını elan edib
    38. 23:30 Masallıda SHXÇ DX yaradılması ilə bağlı gülqoyma mərasimi
    39. 19:39 Masallı rayonunda ümumi məhsul buraxılışın həcmi 2,1 faiz artmışdır
    40. 19:33 Dünya çempionatına vəsiqə qazanan Azərbaycan bilyardçıları
    «    Fevral 2024    »
    BeÇaÇCaCŞB
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    26272829 
    DÜNYA XƏBƏRLƏRİ