• Masallıda çox zəhmətkeş, vətənpərvər, həqiqi Azərbaycan vətəndaşları yaşayır...
  • Heydər Əliyev
  • RU
  • EN
  • » » Azərbaycanın şanlı tarixi zəfəri !

    Azərbaycanın şanlı tarixi zəfəri !

     
    Azərbaycanın işğalçı Ermənistan üzərində tarixi hərbi zəfərinin növbəti qələbəsi Azərbaycan Ordusunun bölmələrinin noyabrın 25-də Kəlbəcər rayonuna daxil olması ilə davam edir. Ağdamdan sonra “Azərbaycanın ikinci Qobustanı” adlandırılan Kəlbəcər kimi mühüm və strateji əhəmiyyətli, o cümlədən çətin relyefə malik bir rayonun bir güllə atılmadan və qan tökülmədən işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın şanlı tarixi zəfəridir.
             
    Kəlbəcər ərazisinə görə Azərbaycanın ən böyük rayonudur. Kəlbəcər həm yeraltı, həm də yerüstü sərvətləri ilə olduqca zəngindir. Rayonun strateji əhəmiyyəti, təbiəti, turizmi və digər özəllikləri vardır.Kəlbəcər toponiminin mənşəyi qədim türk dilində (oykonimin ilkin forması Kevliçer kimi qəbul edilib) “çay üstündə qala” deməkdir. Kəlbəcər rayonu Ermənistanla sərhəd rayonudur. Rayon şimalda Daşkəsən, Göygöl, Goranboy, şimali-şərqdə Tərtər, şərqdə Ağdam, Xocalı, cənubda Laçın rayonları ilə əhatə olunub. Kəlbəcər Azərbaycanın yüksək dağlıq rayonlarından biridir. Ən hündür zirvələri Camışdağ (3724 m) və Dəlidağda (3616 m) yerləşir. Əhalisi 1 yanvar 2020-ci il tarixinə olan məlumata əsasən, 77 min nəfərdir. Hazırda rayondan məcburi köçkün düşənlərin 22%-i Gəncədə, 14%-i Bakıda, 12%-i Goranboyda, qalan hissəsi ölkənin müxtəlif şəhər və rayonlarında məskunlaşıb.
                 
    Kəlbəcər rayonunda olan dağ qalaları içərisində ən əzəmətlisi XIII–XIV yüzilliklərin abidəsi olan Lex qalasıdır. Qala Qanlıkənd kəndi ərazisində Lev çayının sağ sahilindən 600 metrə yaxın məsafədə, meşəli uca dağ belində salınıb. Üç tərəfdən sıldırım qaya və uçurumlarla əhatə olunmuş qalanın uzunsov, dağ relyefinə uyğun mürəkkəb plan quruluşu var.
                 
    Kəlbəcərdə dünya əhəmiyyətli 2 tarix-mədəniyyət abidəsi vardır, onlar Gəncəsər və Xudavəng monastırlarıdır. Gəncəsər monastırı (məbədi) Qafqaz Albaniyası xristian memarlığının ən görkəmli abidələrindən biridir. Qafqaz Albaniyasının tarixi və memarlıq nöqteyi-nəzərindən ən möhtəşəm və məşhur xristian kompleksi - Gəncəsər monastırı Ermənistan tərəfindən “təmir-bərpa” işləri adı altında saxtalaşdırılıb, erməni abidəsi kimi təqdim edilib. İşğaldan sonra abidənin daşları üzərində olan yazılar dəyişdirilib, bu alban incisinin erməni tarixi abidəsi olması barəsində materiallar yayılıb. Gəncəsər kompleksinin xarici divarlarında Alban patriarxiyası zamanı həkk olunmuş çoxsaylı qədim yazılar da interyerində olan yazılar kimi, erməni vandalizminə məruz qalıb.
                 
    Kəlbəcər rayonu ərazisi zəngin faydalı qazıntılarla, o cümlədən qızıl, gümüş, mis, xrom, civə, tellur, selen və s. kimi yataqları ilə zəngindir. Burada sənaye əhəmiyyətli Söyüdlü, Ağduzdağ və Qızılbulaq qızıl, Şorbulaq və Ağyataq civə və Mehmana polimetal yataqları xüsusilə əhəmiyyətlidir. Rayon ərazisində böyük ehtiyatlara malik əlvan və üzlük daşlar, inşaat materialları yataqları mövcuddur. Kəlbəcərin Söyüdlü – Zod qızıl yatağı qədim tarixə malikdir. Söyüdlü sahəsində 1970 – 80-ci illərdə aparılan geoloji kəşfiyyat işləri vaxtı qədim dağ qazmaları, mağara­lar, quyular, qədim süxur çöküntüləri və qədim filiz qırıntılarından ibarət ayrı-ayrı təpəciklər və qızıl istehsal edən alətlər onu sübut edir ki, insanlar 4-5 min il əvvəl buralarda qızıl istehsal ediblər. Zar kəndi isə tarixdə “Şəhrizər”, yəni “qızıl şəhəri” adı ilə məşhur olub.İşğal altında qalmış Kəlbəcər rayonunun təbii sərvətləri Kəlbəcər rayonu ərazisində sənaye əhəmiyyətli ehtiyatları 112,5 ton olan və istismar olunan Söyüdlü (Zod) və ehtiyatları 13 tondan çox olan Ağduzdağ və Tutxun qızıl yataqları uzun illər Ermənistan tərəfindən talan edilib.
                   
    Kəlbəcərin kənd təsərrüfatında isə heyvandarlıq əsas yer tutub. 1980-ci illərdə Kəlbəcərdə 130 min baş iribuynuzlu və xırdabuynuzlu heyvanlar saxlanıb. Kəlbəcər həm də iri tütünçülük rayonlarından biri olub. 1980-ci illərin statistikasına görə, burada ildə 660 hektar sahədə tütün əkilib.
                 
    Kəlbəcər rayonunda böyük meşə əraziləri vardır. Kəlbəcər rayonunda 24 min hektar meşə ərazisi var. Mənfur düşmən bu meşələri qırıb, talayıb, satıb.
               
    Azərbaycanın bir neçə böyük çayının mənbəyi Kəlbəcər rayonundadır. Onların arasında ən böyüyü Tərtər çayıdır, uzunluğu 200 kilometrdir. Bazarçay, Xaçınçay- onların uzunluğu təqribən 200 kilometrə yaxındır. Bu çaylar böyük ərazini qidalandırırdı. İşğal dövründə Kəlbəcərdən başlayan Tərtər çayının suyu Sərsəng su anbarında və ondan sonra Suqovuşan su anbarında yığılırdı, işğalçının maraqlarını təmin edirdi. Suqovuşan qəsəbəsi azad edildikdən sonra artıq 100 min hektara suyun verilməsi nəzərdə tutulur.
     
         

    Ülvi Rufullayev,
    Binə Xocavar kəndi



    "Yeni həyat" qəzeti,
    www.yeniheyet.az
    шаблоны для dle 11.2
    DİGƏR XƏBƏRLƏR
    XƏBƏR LENTİ
    1. 22:30 “Xocalı naləsi” – Masallı Mədəniyyət Mərkəzinin səhnəsində
    2. 19:06 Rayon rəhbərinin 23 fevral 2024-cü il tarixdə növbəti vətəndaş qəbulu
    3. 15:12 “Xocalı – qan yaddaşımız” – Masallıda tədbir
    4. 18:11 Masallı RİH Başçısı 22.02.2024-cü il tarixdə Sığdaş ərazisinin sakinləri ilə görüşdü
    5. 16:28 Şəhid ailəsini ziyarət ediblər
    6. 16:26 Mədəniyyətə xidmətdə keçən 46 il
    7. 16:23 Masallıda orta aylıq əmək haqqı 10,5 faiz artmışdır
    8. 16:21 “Erkən nikahın fəsadları” – Masallıda maarifləndirici tədbir
    9. 13:47 Prezident İlham Əliyevin cari ilin 19 fevral tarixində Türkiyənin paytaxtı Ankarada rəsmi səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanatla bağlı
    10. 11:20 “Kənddən Şəhərə” həftəsonu yarmarkası təşkil olunacaq
    11. 08:47 Masallı məktəblərində Beynəlxalq Ana Dili Günü qeyd olunub
    12. 21:00 Birlik və həmrəyliyin zirvəsi
    13. 14:57 Masallının Ulum və Dico kəndləri elektrik enerjisi ilə təmin olunacaq
    14. 10:00 21 Fevral - Beynəlxalq Ana Dili Günüdür
    15. 23:00 İlham Əliyevin prezident seçilməsindən sonra ilk rəsmi xarici səfər
    16. 19:33 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    17. 19:23 Masallı RİH Başçısı 20.02.2024-cü il tarixdə Musakücə ərazisinin sakinləri ilə görüşdü
    18. 19:00 Xilasedicilərin bilik və bacarıqlarının artırılması məqsədilə təlim
    19. 18:57 Ağacəkmə aksiyası – Masallıda
    20. 18:47 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    21. 16:39 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    22. 16:37 Azərbaycan Prezidentinə yazırlar
    23. 16:34 Dünya şöhrətli cərrah
    24. 16:32 Ürəklərdə yaşayan yazıçı-jurnalist
    25. 16:30 Arzu Bağırova kitabxanaya dəstək göstərdi
    26. 16:26 Dahiləri bir də belə tanıyaq!
    27. 10:31 Qocaman müəllimə Azərbaycan Ağsaqqalar Şurasının Fəxri fərmanı təqdim edilib
    28. 09:08 Xalq Qalib Liderini seçməklə bütün dünyaya mesaj göndərdi
    29. 21:00 Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası dövlətimizin əsas prioritetlərindəndir
    30. 19:32 Milli Qəhrəman Səfəralı Məmmədovun xatirəsi anılıb  
    31. 16:21 Elan!
    32. 15:01 Rayon rəhbərinin 16 fevral 2024-cü il tarixdə növbəti vətəndaş qəbulu
    33. 23:30 Masallı Rayon Polis Şöbəsində DİN-in Polis Akademiyasına qəbul üçün müraciət edən abituriyentlər və onların valideynləri ilə görüş keçirilib.
    34. 23:00 Heydər Əliyevin dəmir iradəsi ilə İlham Əliyevin “dəmir yumruğ”u bir-birini tamamlayır!
    35. 17:14 Masallı şəhərində abadlıq-quruculuq işləri geniş vüsət alıb
    36. 17:11 Masallı RİH Başçısı 14.02.2024-cü il tarixdə Köhnə Alvadı ərazisinin sakinləri ilə görüşdü
    37. 12:26 Konstitusiya Məhkəməsi Azərbaycan Respublikası Prezidenti seçkilərinin yekunlarını elan edib
    38. 23:30 Masallıda SHXÇ DX yaradılması ilə bağlı gülqoyma mərasimi
    39. 19:39 Masallı rayonunda ümumi məhsul buraxılışın həcmi 2,1 faiz artmışdır
    40. 19:33 Dünya çempionatına vəsiqə qazanan Azərbaycan bilyardçıları
    «    Fevral 2024    »
    BeÇaÇCaCŞB
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    26272829 
    DÜNYA XƏBƏRLƏRİ