• Masallıda çox zəhmətkeş, vətənpərvər, həqiqi Azərbaycan vətəndaşları yaşayır...
  • Heydər Əliyev
  • RU
  • EN
  • » » Azərbaycanın şanlı tarixi zəfəri !

    Azərbaycanın şanlı tarixi zəfəri !

     
    Azərbaycanın işğalçı Ermənistan üzərində tarixi hərbi zəfərinin növbəti qələbəsi Azərbaycan Ordusunun bölmələrinin noyabrın 25-də Kəlbəcər rayonuna daxil olması ilə davam edir. Ağdamdan sonra “Azərbaycanın ikinci Qobustanı” adlandırılan Kəlbəcər kimi mühüm və strateji əhəmiyyətli, o cümlədən çətin relyefə malik bir rayonun bir güllə atılmadan və qan tökülmədən işğaldan azad edilməsi Azərbaycanın şanlı tarixi zəfəridir.
             
    Kəlbəcər ərazisinə görə Azərbaycanın ən böyük rayonudur. Kəlbəcər həm yeraltı, həm də yerüstü sərvətləri ilə olduqca zəngindir. Rayonun strateji əhəmiyyəti, təbiəti, turizmi və digər özəllikləri vardır.Kəlbəcər toponiminin mənşəyi qədim türk dilində (oykonimin ilkin forması Kevliçer kimi qəbul edilib) “çay üstündə qala” deməkdir. Kəlbəcər rayonu Ermənistanla sərhəd rayonudur. Rayon şimalda Daşkəsən, Göygöl, Goranboy, şimali-şərqdə Tərtər, şərqdə Ağdam, Xocalı, cənubda Laçın rayonları ilə əhatə olunub. Kəlbəcər Azərbaycanın yüksək dağlıq rayonlarından biridir. Ən hündür zirvələri Camışdağ (3724 m) və Dəlidağda (3616 m) yerləşir. Əhalisi 1 yanvar 2020-ci il tarixinə olan məlumata əsasən, 77 min nəfərdir. Hazırda rayondan məcburi köçkün düşənlərin 22%-i Gəncədə, 14%-i Bakıda, 12%-i Goranboyda, qalan hissəsi ölkənin müxtəlif şəhər və rayonlarında məskunlaşıb.
                 
    Kəlbəcər rayonunda olan dağ qalaları içərisində ən əzəmətlisi XIII–XIV yüzilliklərin abidəsi olan Lex qalasıdır. Qala Qanlıkənd kəndi ərazisində Lev çayının sağ sahilindən 600 metrə yaxın məsafədə, meşəli uca dağ belində salınıb. Üç tərəfdən sıldırım qaya və uçurumlarla əhatə olunmuş qalanın uzunsov, dağ relyefinə uyğun mürəkkəb plan quruluşu var.
                 
    Kəlbəcərdə dünya əhəmiyyətli 2 tarix-mədəniyyət abidəsi vardır, onlar Gəncəsər və Xudavəng monastırlarıdır. Gəncəsər monastırı (məbədi) Qafqaz Albaniyası xristian memarlığının ən görkəmli abidələrindən biridir. Qafqaz Albaniyasının tarixi və memarlıq nöqteyi-nəzərindən ən möhtəşəm və məşhur xristian kompleksi - Gəncəsər monastırı Ermənistan tərəfindən “təmir-bərpa” işləri adı altında saxtalaşdırılıb, erməni abidəsi kimi təqdim edilib. İşğaldan sonra abidənin daşları üzərində olan yazılar dəyişdirilib, bu alban incisinin erməni tarixi abidəsi olması barəsində materiallar yayılıb. Gəncəsər kompleksinin xarici divarlarında Alban patriarxiyası zamanı həkk olunmuş çoxsaylı qədim yazılar da interyerində olan yazılar kimi, erməni vandalizminə məruz qalıb.
                 
    Kəlbəcər rayonu ərazisi zəngin faydalı qazıntılarla, o cümlədən qızıl, gümüş, mis, xrom, civə, tellur, selen və s. kimi yataqları ilə zəngindir. Burada sənaye əhəmiyyətli Söyüdlü, Ağduzdağ və Qızılbulaq qızıl, Şorbulaq və Ağyataq civə və Mehmana polimetal yataqları xüsusilə əhəmiyyətlidir. Rayon ərazisində böyük ehtiyatlara malik əlvan və üzlük daşlar, inşaat materialları yataqları mövcuddur. Kəlbəcərin Söyüdlü – Zod qızıl yatağı qədim tarixə malikdir. Söyüdlü sahəsində 1970 – 80-ci illərdə aparılan geoloji kəşfiyyat işləri vaxtı qədim dağ qazmaları, mağara­lar, quyular, qədim süxur çöküntüləri və qədim filiz qırıntılarından ibarət ayrı-ayrı təpəciklər və qızıl istehsal edən alətlər onu sübut edir ki, insanlar 4-5 min il əvvəl buralarda qızıl istehsal ediblər. Zar kəndi isə tarixdə “Şəhrizər”, yəni “qızıl şəhəri” adı ilə məşhur olub.İşğal altında qalmış Kəlbəcər rayonunun təbii sərvətləri Kəlbəcər rayonu ərazisində sənaye əhəmiyyətli ehtiyatları 112,5 ton olan və istismar olunan Söyüdlü (Zod) və ehtiyatları 13 tondan çox olan Ağduzdağ və Tutxun qızıl yataqları uzun illər Ermənistan tərəfindən talan edilib.
                   
    Kəlbəcərin kənd təsərrüfatında isə heyvandarlıq əsas yer tutub. 1980-ci illərdə Kəlbəcərdə 130 min baş iribuynuzlu və xırdabuynuzlu heyvanlar saxlanıb. Kəlbəcər həm də iri tütünçülük rayonlarından biri olub. 1980-ci illərin statistikasına görə, burada ildə 660 hektar sahədə tütün əkilib.
                 
    Kəlbəcər rayonunda böyük meşə əraziləri vardır. Kəlbəcər rayonunda 24 min hektar meşə ərazisi var. Mənfur düşmən bu meşələri qırıb, talayıb, satıb.
               
    Azərbaycanın bir neçə böyük çayının mənbəyi Kəlbəcər rayonundadır. Onların arasında ən böyüyü Tərtər çayıdır, uzunluğu 200 kilometrdir. Bazarçay, Xaçınçay- onların uzunluğu təqribən 200 kilometrə yaxındır. Bu çaylar böyük ərazini qidalandırırdı. İşğal dövründə Kəlbəcərdən başlayan Tərtər çayının suyu Sərsəng su anbarında və ondan sonra Suqovuşan su anbarında yığılırdı, işğalçının maraqlarını təmin edirdi. Suqovuşan qəsəbəsi azad edildikdən sonra artıq 100 min hektara suyun verilməsi nəzərdə tutulur.
     
         

    Ülvi Rufullayev,
    Binə Xocavar kəndi



    "Yeni həyat" qəzeti,
    www.yeniheyet.az
    шаблоны для dle 11.2
    DİGƏR XƏBƏRLƏR
    XƏBƏR LENTİ
    1. 15:40 Gənclər gününə həsr olunmuş şahmat turniri başa çatıb
    2. 11:52 Masallıda 36 yaşlı qadın itkin düşüb
    3. 11:46 Unudulmaz şeirlər
    4. 11:42 Masallıda 2023-cü ilin fevral ayına olan səyyar görüş - qəbulları barədə
    5. 17:37 Masallıda növbəti qanunsuz tikili söküldü
    6. 17:34 “Tariximizin əfsanəsi” adlı tədbir
    7. 17:33 Heydər Əliyev və Azərbaycan gəncliyi
    8. 17:31 Gənc könüllülər arasında sosial sahibkarlıq çempionatı
    9. 17:27 Masallıda idman festivalı 2023
    10. 17:16 Cəlil Xəlilov: Səfirliyimizə qarşı terror aktının İranın siyasi dairələri tərəfindən planlaşdırılması ehtimalı böyükdür
    11. 17:14 Masallıda narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsində şübhəli bilinən 18 nəfər saxlanılıb
    12. 09:16 Azərbaycan tranzit ölkə kimi özünün ixrac potensialını artırmaq imkanına malikdir
    13. 20:52 Mahmudavarda portağal və naringi məhsulunun yığımı
    14. 20:48 “Onlar vətən uğrunda vuruşmuşlar” layihəsi çərçivəsində tədbir
    15. 20:40 Rayon rəhbərinin 27 yanvar 2023-cü il tarixli vətəndaş qəbulu
    16. 23:30 “Breyn rinq” intellektual bilik yarışı
    17. 20:20 “Gənclər həftəsi” çərçivəsində qazi Tosif Hüseynovu ziyarət
    18. 20:02 Şagirdlərin Masallı rayon Heydər Əliyev Mərkəzinə ekskursiyası
    19. 19:59 Kolatan ərazisində xeyriyyə işləri
    20. 19:57 Masallıda rayon rəhbərinin Ərkivan ərazisində 25.01.2023-cü il tarixli səyyar-görüş qəbulu
    21. 15:10 Masallı Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində "Zəngin adət və ənənələrimiz" mövzusunda tədbir keçirilib
    22. 09:50 Masallıdan olan rəssam "Gələcək bizimlə gələcək" adlı sərgidən mükafatla qayıdıb
    23. 17:52 “Zərərdən uzaq -sağlam həyata doğru“ mövzusunda tədbir
    24. 17:50 Masallıda “Heydər Əliyev irsinin öyrənilməsi” adlı tədbir
    25. 16:30 Elmin təhsilin böyük himayədarı
    26. 16:00 Narkotikin təsiri altında sükan arxasına keçən şəxs sürücülük hüququndan məhrum edilib
    27. 09:34 Möhtərəm Prezidentimizin beynəlxalq aləmdəki yüksək nüfuzunun daha bir göstəricisi
    28. 15:55 Masallıda şəhid ailələrinə yeni evlər inşa edilir
    29. 15:52 Qızılağac Milli Parkının ərazisində çöl donuzu ovlayan şəxs saxlanılıb
    30. 15:50 Masallıda saxlanılan narkokuryerdən 15 kiloqramdan artıq heroin aşkarlanıb
    31. 15:47 Masallıda həmkəndlilərinin evlərinə qənim kəsilən dəstə üzvləri saxlanılıblar
    32. 14:44 Çin və Azərbaycan münasibətləri
    33. 10:27 Möhtərəm Prezidentimizin beynəlxalq aləmdəki yüksək nüfuzunun daha bir göstəricisi
    34. 15:34 Prezidenti İlham Əliyev Davosda Çinin CGTN televiziya kanalına müsahibə verib
    35. 10:25 Prezident İlham Əliyev Azərbaycan həqiqətlərini dünya ictimayyətinə uğurla çatdıran əsl liderdir
    36. 15:28 Azərbaycan-Çin ikitərəfli münasibətləri daha da genişlənir
    37. 10:22 Enerji siyasətimizdə yeni fəsil başlayır
    38. 20:36 Masallıda səhiyyə işçiləri 20 yanvar şəhidlərini andılar
    39. 20:31 “Heydər Əliyev və 20 yanvar həqiqətləri” adlı dəyirmi masa
    40. 20:28 Masallıda yunan-Roma güləşi üzrə rayon turniri
    «    Yanvar 2023    »
    BeÇaÇCaCŞB
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031 
    DÜNYA XƏBƏRLƏRİ