• Masallıda çox zəhmətkeş, vətənpərvər, həqiqi Azərbaycan vətəndaşları yaşayır...
  • Heydər Əliyev
  • RU
  • EN
  • » » Uşaq şəxsiyyətinin formalaşmasında cəza tədbirlərinin təsiri

    Uşaq şəxsiyyətinin formalaşmasında cəza tədbirlərinin təsiri

    Uşaq şəxsiyyətinin formalaşmasında cəza tədbirlərinin təsiri

    Bizim cəmiyyətdə cəzalandırma hələ də kütləvi vasitə kimi qalmaqdadır. O müxtəlif ağrılara məruz doğmalar və dostlar arasında pis vəziyyətə qalmaq qorxusuna əsaslanır.
    Bəs cəzalandırmanın belə möhkəm dayaqları necə yaranmışdır? İlk növbədə onun zahiri, yəni ani təsir vasitəsi olmasıdır. Bu yolla müəyyən nəticə əldə olunması üçün vaxt lazım deyil.
    Uşaq psixologiyasının mürəkkəbliyi buna sövq edir. Dahi alim Albert Eynşteynin sözləri yada düşür: “Nisbilik nəzəriyyəsi” uşaq aləmi yanında mənim üçün uşaq oyuncağıdır!”
    Elmi-pedaqoji və psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, uşağa qarşı müxtəlif cəza tədbirlərinin tətbiqi onun xarakterində və şəxsiyyətində mənfi keyfiyyətlərin formalaşmasına səbəb olur. Onlar başqalarının davranışına nümunə kimi yanaşı, sərbəst hərəkətlərinə daim kənardan müdaxilə olunmasını gözləyirlər.
    Mötəbər xarici mənbələrin tədqiqatlarına görə mütəmadi cəzalandırma müxtəlif tipli münasibətlərin (valideyn-uşaq) yaranmasına gətirib çıxarır.
    “Hədəf uşaq” . Belə uşaqlar ya çox passiv ya da fəaldır. Nəticədə onlar ailədə qəzəb obyektinə çevrilirlər.
    “Böhranlı şərait”. İşin itirilməsi, sevimli adamdan müvəqqəti ayrılıq və başqa hallar ola bilsin kəskin davranışa gətirib çıxarsın.
    “Atalıq və ya analıq vərdişlərinin olmaması”. Belə valideynlər uşaqlarına hökm etməkdən, onların üstünə qışqırmaqdan və irad tutmaqdan başqa bir şey bacarmırlar.
    “Savadsız-təhsil görməmiş valideyn”. Belələrinin uşaqlara davranış haqqında uşaq psixologiyasına aid hətta elementar biliyi olmur.
    “Ev zorakılığı modeli” – bu zorakılığa məruz qalmış və ya zorakılığın nəticələrini gözü ilə görmüş valideynlərin tərbiyə vasitəsidir.
    “Xarici aləmdən təcrid etmə” modeli ətrafdakı adamlarla normal ünsiyyət yaratmağı bacarmamaqdan və ya belə ünsiyyəti arzu etməməkdən yaranan tərbiyə vasitəsidir.
    “Ailəvi (nəsilli) adət-ənənələrə əsaslanan (stereotip) modeli”. Bu tərbiyə vasitəsinə əsaslanan valideynlər ondan kənara çıxan uşaqlarını çox ciddi cəzalandırırlar. Güya bu uşaqlar nəsillərinin adını ləkələyirlər.
    Pedaqoji-psixoloji ədəbiyyatın analizi göstərir ki, valideynlər ailədaxili vəziyyəti normal saxlamaq və guya bu münasibətlərin yaxşı olmasını göstərmək üçün müxtəlif tədbirlərə əl atırlar. Bunlardan isə ən çox itirən uşaq olur.
    A.S. Spuvakovskaya “Valideynlər necə olmalıdır?” – Valideyn sevgisinin psixologiyasını dərindən düşünülməmiş tərbiyə vasitələri tətbiqinin ailə tiplərini müəyyən etmişdir.
     “Ailə sanatoriya” tipli tərbiyədə hər cür qəyyumluq və mövcud olmayan təhlükələrə qarşı ən ciddi nəzarət əsas vasitə olur. Belə olan halda uşaqda sinir sisteminin daim gərginliyi sayəsində hissiyata qapılma və əsəbilik yaranır. Nəticədə uşağın beynində valideynlərə qarşı etiraz hissi güclənir və o, mövcud vəziyyəti dəyişməyə çalışır.
    “Ailə -qala” tipli tərbiyə zamanı valideynlər nəsillikcə tərbiyə prinsiplərinə tam dəqiqliyi ilə əməl etməyi borc kimi bilirlər. Bu, uşağın həddindən artıq özünə (davranışına) fikir verməsinə səbəb olur. Onun şəxsiyyət kimi formalaşmasına ciddi maneçilik törədir.
    “Ailə-qala” sistemi uşağı fəallıqdan uzaqlaşdırır, onun təşəbbüskarlığını boğur. Nəticədə belə uşaqlar ən çox psixi pozuntulara məruz qalırlar.
     “Ailə – üçüncü artıqdır” tərbiyə sistemində valideynlər öz metodlarını əsas sayır və digərinin onun işlərinə qarışmasını istəmir. Beləliklə, uşaq sanki iki yol arasında qalır, hansı səmtin düz olmasını təyin etməkdə çətinlik çəkir.
    Əlbəttə, valideynlər övladlarının tərbiyəsinə biganə qalmamalı, birlikdə onun ahəngdar inkişafına nail olmalıdırlar.

    Rəvvaq QURBANOV,
    R.Əlihəsənov adına Masallı şəhər 1 nömrəli tam orta məktəbinin psixoloqu.шаблоны для dle 11.2
    DİGƏR XƏBƏRLƏR
    XƏBƏR LENTİ
    1. 18:56 Özbəkistanın Buxara vilayətinin nümayəndə heyəti Masallıda
    2. 15:48 Masallıda genişmiqyaslı ağacəkmə kampaniyası
    3. 13:11 Masallıda könüllülərlə növbəti görüş keçirilib
    4. 12:52 Masallı RİH başçısının Şıxlar ərazisində səyyar görüş-qəbulu
    5. 20:34 Masallıda gənc çağırışçılarla görüş keçirilib
    6. 19:51 Masallılı karateçi dünya çempionatının bürünc medalını qazanıb
    7. 19:44 Masallıda Beynəlxalq Əlillər Günü qeyd edildi
    8. 19:05 Masallının Viləş kəndində şəhidlərin doğum günü tədbiri keçirilib
    9. 15:51 Təhsil millətin gələcəyidir
    10. 13:04 “Aqrar Tədarük və Təchizat” ASC-nin rəhbərliyinin Masallıda fermerlərlə görüşü
    11. 19:54 Masallıda ilk dəfə səs verəcək gənclərlə görüş keçirilib
    12. 17:54 Masallı RİH başçısının Qodman ərazisində səyyar görüş-qəbulu
    13. 15:09 Masallıda Cəlil Məmmədquluzadənin 150 illik yubileyi qeyd olunub
    14. 16:40 Masallıda Mülki Müdafiə mövzusunda müşavirə keçirilib
    15. 13:45 Masallıda misgərlik sərgisi keçirilib
    16. 14:38 Masallıda “Xəmsə ” milli intellektual oyunu üzrə rayon seçim turu keçirilib
    17. 21:20 Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının rayon ictimaiyyəti ilə görüşü
    18. 15:12 Masallıda “Tərəqqi” medallı Əməkdar müəllim Mirqabil Hüseynovun 70 illik yubiley tədbiri keçirilib
    19. 13:15 Masallıda “Gənclərin ictimai iştirakçılıqla bağlı maarifləndirilməsi” layihəsinin ikinci tədbiri keçirilib
    20. 16:28 Ağcabədi, Bərdə, Ucar və Ağdam məktəbliləri Masallıda
    21. 23:00 Təhsil Nazirliyinin Masallıdakı layihəsinə yekun vurulub
    22. 17:29 Beyləqan, Füzuli, İmişli, Saatlı və Sabirabad məktəbliləri Masallıda
    23. 14:45 Masallının 11 güləşçisi XXV respublika turnirinin mükafatını qazandı
    24. 14:50 “Ölkəmizi tanıyaq!” — Qax, Şəki, Balakən və Zaqatala məktəbliləri Masallıda
    25. 14:40 Səfərbərlik rəisi Masallıda vətəndaşların qəbulunu keçirib
    26. 09:36 Prezident İlham Əliyev Dünya dini liderlərinin II Sammitinin açılış mərasimində iştirak edib
    27. 19:10 Masallı Polisi tələbələrlə görüş keçirib
    28. 18:48 Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Kürdəmir və Şamaxı məktəbliləri Masallıda
    29. 19:21 Masallıda çiyələk əkininə başlanılıb
    30. 18:59 Masallıda V Biznes təliminə start verilib
    31. 17:02 Masallı məktəbliləri Qəbələ-Şəki-Zaqatala marşrutu üzrə yola düşüblər
    32. 18:19 Masallıda “Ölkəmizi tanıyaq” tur-aksiya iştirakçıları ilə görüş keçirilib
    33. 19:54 Masallı taekvondoçuları Tbilisidə keçirilən beynəlxal turnirdə 2 qızıl, 1 bürünc medal qazanıblar
    34. 15:43 Masallının Əmirtürbə kəndində şəhid Səfərəli Alışovun adı əbədiləşib
    35. 10:57 Masallı və Cəlilabadda Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzinin nümayəndəlikləri fəaliyyətə başlayıb
    36. 20:42 Ədliyyə nazirinin müavini Masallıda vətəndaşları qəbul edib
    37. 15:07 Masallıda Dövlət Bayrağı və Konstitusiya günləri qeyd olundu
    38. 21:24 “Bayrağına canım qurban, Azərbaycan!” – Masallıda tədbir
    39. 13:43 Masallıda yunan-roma güləşi üzrə respublika turniri keçiriləcək
    40. 14:20 Masallı RİH başçısının Masallı şəhər ərazisində səyyar görüş-qəbulu keçirilib
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Masallı turizm mərkəzinə çevrilir
    Masallı turizm mərkəzinə çevrilir
     Masallı turizm mərkəzinə çevrilir İstisuda müalicəvi turizm şəhərciyinin salınması təkcə rayonu yox, bölgəni böyük mərkəzə Ətraflı oxu
    Bütün xəbərlər
    «    Dekabr 2019    »
    BeÇaÇCaCŞB
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031 
    DÜNYA XƏBƏRLƏRİ