• Masallıda çox zəhmətkeş, vətənpərvər, həqiqi Azərbaycan vətəndaşları yaşayır...
  • Heydər Əliyev
  • RU
  • EN
  • » » Uşaq şəxsiyyətinin formalaşmasında cəza tədbirlərinin təsiri

    Uşaq şəxsiyyətinin formalaşmasında cəza tədbirlərinin təsiri

    Uşaq şəxsiyyətinin formalaşmasında cəza tədbirlərinin təsiri

    Bizim cəmiyyətdə cəzalandırma hələ də kütləvi vasitə kimi qalmaqdadır. O müxtəlif ağrılara məruz doğmalar və dostlar arasında pis vəziyyətə qalmaq qorxusuna əsaslanır.
    Bəs cəzalandırmanın belə möhkəm dayaqları necə yaranmışdır? İlk növbədə onun zahiri, yəni ani təsir vasitəsi olmasıdır. Bu yolla müəyyən nəticə əldə olunması üçün vaxt lazım deyil.
    Uşaq psixologiyasının mürəkkəbliyi buna sövq edir. Dahi alim Albert Eynşteynin sözləri yada düşür: “Nisbilik nəzəriyyəsi” uşaq aləmi yanında mənim üçün uşaq oyuncağıdır!”
    Elmi-pedaqoji və psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, uşağa qarşı müxtəlif cəza tədbirlərinin tətbiqi onun xarakterində və şəxsiyyətində mənfi keyfiyyətlərin formalaşmasına səbəb olur. Onlar başqalarının davranışına nümunə kimi yanaşı, sərbəst hərəkətlərinə daim kənardan müdaxilə olunmasını gözləyirlər.
    Mötəbər xarici mənbələrin tədqiqatlarına görə mütəmadi cəzalandırma müxtəlif tipli münasibətlərin (valideyn-uşaq) yaranmasına gətirib çıxarır.
    “Hədəf uşaq” . Belə uşaqlar ya çox passiv ya da fəaldır. Nəticədə onlar ailədə qəzəb obyektinə çevrilirlər.
    “Böhranlı şərait”. İşin itirilməsi, sevimli adamdan müvəqqəti ayrılıq və başqa hallar ola bilsin kəskin davranışa gətirib çıxarsın.
    “Atalıq və ya analıq vərdişlərinin olmaması”. Belə valideynlər uşaqlarına hökm etməkdən, onların üstünə qışqırmaqdan və irad tutmaqdan başqa bir şey bacarmırlar.
    “Savadsız-təhsil görməmiş valideyn”. Belələrinin uşaqlara davranış haqqında uşaq psixologiyasına aid hətta elementar biliyi olmur.
    “Ev zorakılığı modeli” – bu zorakılığa məruz qalmış və ya zorakılığın nəticələrini gözü ilə görmüş valideynlərin tərbiyə vasitəsidir.
    “Xarici aləmdən təcrid etmə” modeli ətrafdakı adamlarla normal ünsiyyət yaratmağı bacarmamaqdan və ya belə ünsiyyəti arzu etməməkdən yaranan tərbiyə vasitəsidir.
    “Ailəvi (nəsilli) adət-ənənələrə əsaslanan (stereotip) modeli”. Bu tərbiyə vasitəsinə əsaslanan valideynlər ondan kənara çıxan uşaqlarını çox ciddi cəzalandırırlar. Güya bu uşaqlar nəsillərinin adını ləkələyirlər.
    Pedaqoji-psixoloji ədəbiyyatın analizi göstərir ki, valideynlər ailədaxili vəziyyəti normal saxlamaq və guya bu münasibətlərin yaxşı olmasını göstərmək üçün müxtəlif tədbirlərə əl atırlar. Bunlardan isə ən çox itirən uşaq olur.
    A.S. Spuvakovskaya “Valideynlər necə olmalıdır?” – Valideyn sevgisinin psixologiyasını dərindən düşünülməmiş tərbiyə vasitələri tətbiqinin ailə tiplərini müəyyən etmişdir.
     “Ailə sanatoriya” tipli tərbiyədə hər cür qəyyumluq və mövcud olmayan təhlükələrə qarşı ən ciddi nəzarət əsas vasitə olur. Belə olan halda uşaqda sinir sisteminin daim gərginliyi sayəsində hissiyata qapılma və əsəbilik yaranır. Nəticədə uşağın beynində valideynlərə qarşı etiraz hissi güclənir və o, mövcud vəziyyəti dəyişməyə çalışır.
    “Ailə -qala” tipli tərbiyə zamanı valideynlər nəsillikcə tərbiyə prinsiplərinə tam dəqiqliyi ilə əməl etməyi borc kimi bilirlər. Bu, uşağın həddindən artıq özünə (davranışına) fikir verməsinə səbəb olur. Onun şəxsiyyət kimi formalaşmasına ciddi maneçilik törədir.
    “Ailə-qala” sistemi uşağı fəallıqdan uzaqlaşdırır, onun təşəbbüskarlığını boğur. Nəticədə belə uşaqlar ən çox psixi pozuntulara məruz qalırlar.
     “Ailə – üçüncü artıqdır” tərbiyə sistemində valideynlər öz metodlarını əsas sayır və digərinin onun işlərinə qarışmasını istəmir. Beləliklə, uşaq sanki iki yol arasında qalır, hansı səmtin düz olmasını təyin etməkdə çətinlik çəkir.
    Əlbəttə, valideynlər övladlarının tərbiyəsinə biganə qalmamalı, birlikdə onun ahəngdar inkişafına nail olmalıdırlar.

    Rəvvaq QURBANOV,
    R.Əlihəsənov adına Masallı şəhər 1 nömrəli tam orta məktəbinin psixoloqu.шаблоны для dle 11.2
    DİGƏR XƏBƏRLƏR
    XƏBƏR LENTİ
    1. 20:11 Masallı RİH başçısının növbəti videoqəbulu
    2. 20:00 Masallıda virtual konsert proqramı təqdim olunub
    3. 19:00 Masallı şəhərində növbəti 4 küçə asfaltlandı
    4. 19:00 Pandemiya dövründə qarşıdan gələn Məhərrəmlik mərasimlərilə bağlı ehtimal olunan problemlər barədə videokonfrans
    5. 17:04 Prezident İlham Əliyev Türkiyənin Milli Müdafiə nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
    6. 16:48 Masallıda sərt karantin rejimi ilə əlaqədar reydlər davam edir
    7. 16:39 Masallıda RİH başçısı tərəfindən vətəndaşların növbəti onlayn qəbulu
    8. 11:51 Prezident İlham Əliyev Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə telefonla zəng edib
    9. 21:49 Masallıda Beynəlxalq Gənclər Gününə həsr olunmuş videokonfrans keçirilib
    10. 19:37 MASALLIDA MAARİFLƏNDİRİCİ AKSİYA
    11. 19:19 Masallıda sərt karantin rejimi ilə əlaqədar reydlər davam edir
    12. 18:00 Masallı şəhərində 1 küçənin asfaltlanması yekunlaşıb, 2 küçədə işlər davam edir
    13. 14:46 Masallıda yaralı əsgərlə görüş
    14. 13:19 MASALLI - Çaxırlı təsərrüfatçıları əkin sahələrini daha da genişləndirirlər
    15. 13:00 MASALLI - Xılda 95, 6 hektarda çəltik əkilib
    16. 18:00 Masallıda şahmat və bilik yarışlarının qalibləri mükafatlandırılıb
    17. 18:00 Masallı RİH başçısının növbəti videoqəbulu
    18. 16:44 Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
    19. 15:43 GƏNCLƏR BİZİM SABAHIMIZDIR
    20. 21:05 MASALLIDA SƏNAYE
    21. 20:59 Sərçuvarda bu il də pomidor boldur
    22. 20:39 Ərkivan təsərrüfatçıları bu mövsümdə bol məhsul əldə ediblər
    23. 20:29 Masallı şəhər ərazisində asfaltlanma işləri davam etdirilir
    24. 19:00 Masallıda RİH başçısının sədrliyi ilə növbəti onlayn müşavirə keçirilib
    25. 16:53 Masallıda meşə ərazisində baş verən yanğın söndürülüb
    26. 10:55 MASALLIDA DEMOQRAFİK VƏZİYYƏT
    27. 10:46 Koronavirusa qarşı mübarizə işində müsbət dinamika müşahidə olunur
    28. 10:40 MASALLIDA BİTKİÇİLİK SAHƏSİNDƏ QAZANILAN NƏTİCƏLƏR
    29. 20:21 Masallı şəhər Heydər Əliyev prospektində yaşıllaşdırma işləri
    30. 20:19 Masallıda daha bir küçənin asfaltlanması yekunlaşdı
    31. 20:13 Masallıda RİH başçısının növbəti videoqəbulu keçirilib
    32. 17:55 BİR GÖRÜŞÜN TARİXÇƏSİ
    33. 12:03 MASALLI RAYONUNUN YARADILMASINDAN 90 İL ÖTÜR
    34. 11:58 Son 6 ayda Masallının iqtisadi və sosial inkişafı artmışdır
    35. 20:56 MASALLI ŞƏHƏRİNİN KÜÇƏLƏRİ ASFALTLANIR
    36. 20:18 Masallıda əkin sahələrinin suvarılması üçün kifayət qədər su ehtiyatı var
    37. 13:31 Masallıda 49 hektarda balqabaq əkilib
    38. 13:23 MASALLI – Sərçuvar və Lürən ərazilərində abadlıq işləri
    39. 18:00 MASALLIDA VƏTƏNDAŞLARIN NÖVBƏTİ ONLAYN QƏBULU
    40. 13:36 Masallıda bu günədək 200 ton yaş, 15,8 ton quru tütün tədarük olunub
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Bütün xəbərlər
    «    Avqust 2020    »
    BeÇaÇCaCŞB
     12
    3456789
    10111213141516
    17181920212223
    24252627282930
    31 
    DÜNYA XƏBƏRLƏRİ