• Masallıda çox zəhmətkeş, vətənpərvər, həqiqi Azərbaycan vətəndaşları yaşayır...
  • Heydər Əliyev
  • RU
  • EN
  • » » Uşaq şəxsiyyətinin formalaşmasında cəza tədbirlərinin təsiri

    Uşaq şəxsiyyətinin formalaşmasında cəza tədbirlərinin təsiri

    Uşaq şəxsiyyətinin formalaşmasında cəza tədbirlərinin təsiri

    Bizim cəmiyyətdə cəzalandırma hələ də kütləvi vasitə kimi qalmaqdadır. O müxtəlif ağrılara məruz doğmalar və dostlar arasında pis vəziyyətə qalmaq qorxusuna əsaslanır.
    Bəs cəzalandırmanın belə möhkəm dayaqları necə yaranmışdır? İlk növbədə onun zahiri, yəni ani təsir vasitəsi olmasıdır. Bu yolla müəyyən nəticə əldə olunması üçün vaxt lazım deyil.
    Uşaq psixologiyasının mürəkkəbliyi buna sövq edir. Dahi alim Albert Eynşteynin sözləri yada düşür: “Nisbilik nəzəriyyəsi” uşaq aləmi yanında mənim üçün uşaq oyuncağıdır!”
    Elmi-pedaqoji və psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, uşağa qarşı müxtəlif cəza tədbirlərinin tətbiqi onun xarakterində və şəxsiyyətində mənfi keyfiyyətlərin formalaşmasına səbəb olur. Onlar başqalarının davranışına nümunə kimi yanaşı, sərbəst hərəkətlərinə daim kənardan müdaxilə olunmasını gözləyirlər.
    Mötəbər xarici mənbələrin tədqiqatlarına görə mütəmadi cəzalandırma müxtəlif tipli münasibətlərin (valideyn-uşaq) yaranmasına gətirib çıxarır.
    “Hədəf uşaq” . Belə uşaqlar ya çox passiv ya da fəaldır. Nəticədə onlar ailədə qəzəb obyektinə çevrilirlər.
    “Böhranlı şərait”. İşin itirilməsi, sevimli adamdan müvəqqəti ayrılıq və başqa hallar ola bilsin kəskin davranışa gətirib çıxarsın.
    “Atalıq və ya analıq vərdişlərinin olmaması”. Belə valideynlər uşaqlarına hökm etməkdən, onların üstünə qışqırmaqdan və irad tutmaqdan başqa bir şey bacarmırlar.
    “Savadsız-təhsil görməmiş valideyn”. Belələrinin uşaqlara davranış haqqında uşaq psixologiyasına aid hətta elementar biliyi olmur.
    “Ev zorakılığı modeli” – bu zorakılığa məruz qalmış və ya zorakılığın nəticələrini gözü ilə görmüş valideynlərin tərbiyə vasitəsidir.
    “Xarici aləmdən təcrid etmə” modeli ətrafdakı adamlarla normal ünsiyyət yaratmağı bacarmamaqdan və ya belə ünsiyyəti arzu etməməkdən yaranan tərbiyə vasitəsidir.
    “Ailəvi (nəsilli) adət-ənənələrə əsaslanan (stereotip) modeli”. Bu tərbiyə vasitəsinə əsaslanan valideynlər ondan kənara çıxan uşaqlarını çox ciddi cəzalandırırlar. Güya bu uşaqlar nəsillərinin adını ləkələyirlər.
    Pedaqoji-psixoloji ədəbiyyatın analizi göstərir ki, valideynlər ailədaxili vəziyyəti normal saxlamaq və guya bu münasibətlərin yaxşı olmasını göstərmək üçün müxtəlif tədbirlərə əl atırlar. Bunlardan isə ən çox itirən uşaq olur.
    A.S. Spuvakovskaya “Valideynlər necə olmalıdır?” – Valideyn sevgisinin psixologiyasını dərindən düşünülməmiş tərbiyə vasitələri tətbiqinin ailə tiplərini müəyyən etmişdir.
     “Ailə sanatoriya” tipli tərbiyədə hər cür qəyyumluq və mövcud olmayan təhlükələrə qarşı ən ciddi nəzarət əsas vasitə olur. Belə olan halda uşaqda sinir sisteminin daim gərginliyi sayəsində hissiyata qapılma və əsəbilik yaranır. Nəticədə uşağın beynində valideynlərə qarşı etiraz hissi güclənir və o, mövcud vəziyyəti dəyişməyə çalışır.
    “Ailə -qala” tipli tərbiyə zamanı valideynlər nəsillikcə tərbiyə prinsiplərinə tam dəqiqliyi ilə əməl etməyi borc kimi bilirlər. Bu, uşağın həddindən artıq özünə (davranışına) fikir verməsinə səbəb olur. Onun şəxsiyyət kimi formalaşmasına ciddi maneçilik törədir.
    “Ailə-qala” sistemi uşağı fəallıqdan uzaqlaşdırır, onun təşəbbüskarlığını boğur. Nəticədə belə uşaqlar ən çox psixi pozuntulara məruz qalırlar.
     “Ailə – üçüncü artıqdır” tərbiyə sistemində valideynlər öz metodlarını əsas sayır və digərinin onun işlərinə qarışmasını istəmir. Beləliklə, uşaq sanki iki yol arasında qalır, hansı səmtin düz olmasını təyin etməkdə çətinlik çəkir.
    Əlbəttə, valideynlər övladlarının tərbiyəsinə biganə qalmamalı, birlikdə onun ahəngdar inkişafına nail olmalıdırlar.

    Rəvvaq QURBANOV,
    R.Əlihəsənov adına Masallı şəhər 1 nömrəli tam orta məktəbinin psixoloqu.шаблоны для dle 11.2
    DİGƏR XƏBƏRLƏR
    XƏBƏR LENTİ
    1. 21:49 Prezident İlham Əliyevin bir neçə ölkənin rəhbəri ilə görüşü olub
    2. 19:44 Masallı RİH başçısının Qızılavar ərazisində səyyar görüş-qəbulu
    3. 17:07 Masallıda abituriyentlərlə bağlı layihə uğurla davam edir
    4. 18:21 Masallı taekvondoçuları Ümumrusiya turnirində 3 medal qazanıblar
    5. 17:58 Masallıda kənd təsərrüfatında uçotun dürüstləşdirilməsi və şəffaflaşdırılması ilə bağlı zona müşavirəsi
    6. 21:10 İndoneziyadakı səfirimiz Masallıdandır
    7. 19:47 Masallıda inşa-yazı müsabiqəsi keçirilib
    8. 19:28 Masallının təsərrüfat xəbərləri
    9. 16:33 Masallıda cüdo üzrə rayon birinciliyi keçirilib
    10. 09:30 Koreyada 2 milyon əcnəbidən seçilən masallılı gənc
    11. 08:26 Masallıda peşə təmayüllü siniflər yaradılıb
    12. 08:23 Masallı RİH başçısının Xırmandalı ərazisinin Ərəb kəndində səyyar görüş-qəbulu
    13. 18:15 “Heydər Əliyev və Masallı”
    14. 08:27 Prezident İlham Əliyev məcburi köçkünlər üçün salınmış “Qobu Park-2” yaşayış kompleksinin açılışında iştirak edib
    15. 16:23 “İnsan alveri cinayətlətlərinin profilaktikasında ictimaiyyətin rolu”
    16. 11:24 MASALLIDA XEYİRXAH AKSİYALAR GENİŞLƏNİR
    17. 10:41 Türkiyəli məşhur yazıçının əsəri Masallıda səhnəyə qoyulacaq
    18. 08:59 Masallıda taekvondo üzrə açıq rayon birinciliyi keçirilib
    19. 10:51 Prezident İlham Əliyev Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının Baş katibini qəbul edib
    20. 10:42 Prezident İlham Əliyev Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinə telefonla zəng edib
    21. 09:11 MÜƏLLİM ÖMRÜ HƏR ÖMÜRDƏN UCADIR
    22. 09:02 Masallıda “5 Oktyabr - Müəllimlər günü” qeyd edilib
    23. 14:28 Masallı şəhər Ağsaqqallar klubunda "Müəllimlər günü" münasibətilə tədbir keçirilib
    24. 09:35 Masallı RİH başçısının Hişkədərə ərazisində səyyar görüş - qəbulu
    25. 16:42 Erməni təxribatı nəticəsində həlak olan mülki şəxs Masallıda dəfn olundu
    26. 08:08 Nəsiminin 650 illiyi ilə bağlı Masallıda tədbir keçirilib
    27. 10:06 Masallıda "İstedadlara dəstək" layihəsi çərçivəsində seçim turu keçirilib
    28. 08:05 Dünya Bankının Regional Direktoru cənab Sebastian Molineus Masallıda
    29. 08:46 Masallıda “Breyn rinq” intellektual bilik yarışı üzrə rayon birinciliyi keçirilib
    30. 08:52 Masallıda “Vətənin Müdafiəsinə Hazıram” poliatlon çoxnövçülüyü üzrə rayon birinciliyi keçirilib
    31. 08:51 Masallı RİH başçısının Boradigah ərazisində səyyar görüş-qəbulu
    32. 09:57 Prezident İlham Əliyev bir neçə ölkənin Azərbaycanda yeni təyin olunmuş səfirinin etimadnaməsini qəbul edib
    33. 08:57 Masallıda “İdeya dolu gənclik” mövzusunda təlim keçirilib
    34. 08:51 Masallının təsərrüfat xəbərləri
    35. 08:36 Masallı karateçiləri ölkə birinciliyində 3 medal qazanıb
    36. 08:40 "Heydər Əliyev və neft strategiyası"
    37. 08:39 Masallıda “Məntiq-2019” intellektual bilik yarışı keçirilib
    38. 08:33 “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanmasının 25 illiyi və Neftçilər günü
    39. 11:08 Masallıda gənc müəllimlərlə görüş
    40. 09:53 Prezident İlham Əliyev Belarus Təhlükəsizlik Şurasının dövlət katibinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul edib
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Masallı turizm mərkəzinə çevrilir
    Masallı turizm mərkəzinə çevrilir
     Masallı turizm mərkəzinə çevrilir İstisuda müalicəvi turizm şəhərciyinin salınması təkcə rayonu yox, bölgəni böyük mərkəzə Ətraflı oxu
    Bütün xəbərlər
    «    Oktyabr 2019    »
    BeÇaÇCaCŞB
     123456
    78910111213
    14151617181920
    21222324252627
    28293031 
    DÜNYA XƏBƏRLƏRİ