• Masallıda çox zəhmətkeş, vətənpərvər, həqiqi Azərbaycan vətəndaşları yaşayır...
  • Heydər Əliyev
  • RU
  • EN
  • » » Əkinçilik tariximizdən Tütünçülük

    Əkinçilik tariximizdən Tütünçülük

    • 8-12-2017, 14:16
    • Aqrar
    • 0
    • 1 048
     
    Əkinçilik tariximizdən 
    Tütünçülük

    Tütünçülük ən gəlirli təsərrüfat sahələrindən biridir. XVI əsrə qədər tütün yalnız Cənubi Amerikada yetişdirilmişdir. 60-a qədər növü məlumdur. Azərbaycanda XVII-XVIII əsrlərdən əkilməsi ehtimal olunur. XIX əsrin 40-cı illərindən isə təsərrüfat sahəsinə çevrilmiş, iqtisadiyyatımızda müəyyən yer tutmuşdur. XIX əsrin 70-ci illərindən Azərbaycanda tütün əkini sürətlə genişlənməyə başladı. Bu 1872-ci ildə xaricdən Rusiyaya gətirilən tütün üzərində qoyulan gömrük haqqının qaldırılması ilə əlaqədar idi. 
     1883-cü ildə Azərbaycanda təqribən 144 desyatin sahəni əhatə edən 554 tütün plantasiyası var idi. Buradan 15707 pud (1 pud = 16 kq) məhsul toplanmışdı. Ölkədə istehsal olunan tütünün miqdarı durmadan artırdı, 1883-cü ildən 1893-cü ilədək dövrdə təkcə Bakı quberniyasında 10 il ərzində tütün əkilən sahə 3 dəfə artmışdı. Bu irəliləyiş sonrakı illərdə də davam edirdi. 1900-cü ildə Azərbaycanda 239 desyatin sahədə 22297 pud məhsul əldə edilmişdisə, 1903-cü ildə 485 desyatin sahədə 42411 pud olmuşdu. 1913-cü ildə isə ümumi sahəsi 155 desyatin olan 928 tütün plantasiyası var idi. Bu dövrdə Azərbaycan bütün Zaqafqaziyada istehsal olunan tütünün 30 faizindən çoxunu verirdi. 1918-1920-ci illərdə tütün əkini demək olar ki, dayanmışdı. 1921-ci ildən Azərbaycanda hər il 45650 pud tütün istehsal olunmuşdur. 1932-ci ildə 3 min hektar sahədə tütün əkilmişdisə 1937-ci ildə 5 min hektara çatmışdı, həmin müddətdə məhsul istehsalı iki dəfədən çox artmışdı. XIX əsrin ortalarından başlayaraq bölgəmizdə xarici tütün sortlarının becərilməsinə başlanmış və uğurlu nəticə əldə olunmuşdu. Lənkəran qəza rəisinin bununla bağlı hesabatında qeyd olunur ki, “Mənə göndərilmiş tütün sortları Lənkəran şəhərinin 3 verst qərbində əkilmiş və yaxşı məhsul vermişdir.”
     Mənbələrin birində qeyd olunur ki, polkovnik Dudunski tərəfindən bölgəmizdə yetişdirilən tütün keyfiyyətinə görə 1852-ci ildə Londonda keçirilən Ümumdünya sərgisində gümüş medala layiq görülmüşdü. XIX əsrin ikinci yarısında bölgəmizin 6 kəndində tütün əkilməsi haqqında məlumatlara rast gəlirik. Azərbaycanda “Samson”, “Nuxa”, “Zuvand” (Lerik-M.M.) tütün növləri, Səlyan tənbəkisi və s. becərilirdi. Bəhs olunan dövrdə tütünçülük kənd təsərrüfatının gəlirli sahələrindən biri idi. Tütün tarlalarının hər bir desyatininə sərf edilən xərc təqribən 50-75 manata bərabər idisə əldə edilən gəlir 180-200 manat idi. Əlverişli şəraitdə bu məbləğ 250-280 manata da çatırdı. 
     Bölgəmizdə tütünçülük təsərrüfatının inkişafı sovet dövründə yeni mərhələyə qədəm qoydu. Masallı rayonunun bir çox kəndlərində tütünçülük təsərrüfatları yaradıldı. Tütün rayonumuzun iqtisadiyyatında həmişə mühüm yer tutub. Qaynaqların birində qeyd olunur ki, ötən əsr tütün istehsalı ildən-ilə artıb, rayonun təsərrüfatları 1959-cu ildə 982 ton, 1960-cı ildə 1200 ton, 1961-ci ildə isə 1500 ton məhsul əldə etmişdilər.
     Ötən əsrdə tütünçülük rayonda əsas təsərrüfat sahələrindən biri, digər təsərrüfat sahələri ilə müqayisədə daha gəlirli idi. Bu illərdə hər hektardan ən çox 30-35, ən az 18-20 sentner məhsul götürülürdü, rayonda tütünçülük sahəsində yüzlərlə işçi və mütəxəssis fəaliyyət göstərirdi. 
    Sovetlər dövrünün sonuna qədər rayonda tütünçülük əhalinin məşğul olduğu təsərrüfat sahələrindən biri idi.  
    Masallı şəhərində hələ 1981-ci ildən tütün fermentasiya kombinatı fəaliyyət göstərmişdir. 1999-cu ildə rayonda 343 hektar tütün sahəsindən 400 ton məhsul istehsal olunmuşdur. Bir müddət rayonda tütünçülük unudulmuşdur. Əsrimizin əvvəllərində bu gəlirli sahəyə fermerlər tərəfindən yenidən qayıdılmasının şahidi olduq. 2001-ci ildə rayonda 186 ton tütün tədarükü edildi, Beynəlxalq tütün ticarəti müəssisəsi yaradıldı. Masallıda və qonşu rayonlarda hər il 300 hektara qədər tütün əkildi, 170 nəfər yeni iş yeri ilə təmin olundu. Bununla yanaşı rayonda tütün tədarükü məntəqəsi də fəaliyyətini davam etdirirdi. Tütünçülüyün inkişafı üçün rayonumuzda yeni – daha perspektivli imkanlar yaranmışdır. Buna dövlətin diqqəti artmış, inkişafına zəruri olan şərait yaradılmışdır. 2016-cı ildə rayonda 15 hektar, 2017-ci ildə isə 33 hektaradək tütün əkilmiş, 32 tona qədər məhsul tədarük edilmişdir.
    Ötən əsrin 40-50-ci illərində rayonumuzda tütünçülüyün inkişafına ciddi diqqət verilmiş, bu sahədə yüksək əmək məhsuldarlığı əldə olunmuşdur. Xüsusilə rayonumuzun Musakücə, Gəyəçol, Boradigah, Mollaoba, Şatıroba, Sığıncaq və digər kəndlərində tütünçülərimiz yüksək əmək nailiyyətləri əldə etmiş, bütün ölkədə tanınmışdılar. Musakücədən Durna Əbilova, Heydər Əzizov, Mican Rzayev, Böyükağa Seyfullayev, Museyib Qasımov, Gəyəçöldən Züleyxa Həsənova, Güldəstə Ağayeva, Mollaobadan Qubad Nəsirov, Şatırobadan Səriyyə Fəttayeva və başqaları tütünçülükdə SSRİ-nin əmək fəaliyyəti sahəsində ən yüksək dövlət təltifi olan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdülər.
    Ötən əsrin 70-ci illərindən başlayaraq məhz Heydər Əliyevin respublikamıza birinci rəhbərliyi dövründə kənd təsərrüfatının bütün sahələrində olduğu kimi tütünçülükdə də böyük müvəffəqiyyətlər əldə olundu. 
    Sovetlər birliyi tərkibində olarkən Azərbaycan tütün istehsalına görə Moldavoyadan sonra ölkədə ikinci yeri tuturdu. Respublikamızın yeddi regionunda tütün becərilirdi və hər il 50-55 min ton məhsul istehsal olunurdu. 1991-ci ildən məlum səbəblərdən digər təsərrüfat sahələri kimi tütünçülük də tənəzzülə uğradı.

    Masallıda da 1990-cı ildən tütün istehsalı dayanmışdır. Həmin il rayonda 88 hektarda sahədə 104 ton quru tütün yarpağı yığılmışdır. 1995-ci ildən Masallıda fasilələrlə tütün istehsal edilib. 
    Son illər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin qeyri-neft sektoruna diqqətin artırılması ilə bağlı Qaxda keçirilən respublika müşavirəsində də tütün istehsalıçıları qarşısında mühüm vəzifələr qoymuşdur. Dövlət başçısı bu sahə ilə bağlı tapşırıqlar vermişdir: “2021-ci ilə qədər tütün istehsalı üçün əkin sahələri iki dəfə genişləndirilməlidir. İndiki 3200 hektardan təqribən 6 min hektara çatdırılmalıdır. Buna imkan var və aidiyyəti qurumlar bu işlərlə ciddi məşğul olsunlar. Belə olan halda, əgər biz orta məhsuldarlığı 2 ton götürsək, hər il Azərbaycanda 12 min ton quru tütün istehsal olunacaq və bu, ölkəmizə böyük xeyir gətirəcək, valyutamız xaricə getməyəcək, əksinə, ixrac imkanlarımız da yarana bilər.
    Ölkəmizdə kənd təsərrüfatının inkişaf etdirilməsi, iqtisadi cəhətdən səmərəli, istehsal sahələrindən olan tütünçülüyün sürətli inkişafını təmin etmək sahəsində ölkə başçısı İlham Əliyevin tapşırıq və tövsiyələrinə uyğun olaraq Masallı rayonunda zəruri tədbirlər həyata keçirilir, dövlətin diqqət və qayğısı öz bəhrəsini verir. 
     
                                                                                                         Musarza MİRZƏYEV,                                          
                                                                                                          Əməkdar müəllim. шаблоны для dle 11.2
    DİGƏR XƏBƏRLƏR
    XƏBƏR LENTİ
    1. 18:47 Masallı RİH başçısı növbəti onlayn qəbul keçirib
    2. 12:08 VƏTƏNDASŞLIQ BORCU, VƏTƏNDAŞ QÜRURU
    3. 19:38 Masallıda tütün yığımına başlanılıb
    4. 15:33 Masallı Rayon Mənzil İstismar Sahəsi təmizlik işlərini davam etdirir
    5. 15:00 Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi Masallıda reyd keçirib
    6. 09:49 Masallının Sığdaş kənd sakinindən nümunəvi addım
    7. 17:31 Masallı RİH başçısı tərəfindən vətəndaşların növbəti videoqəbulu
    8. 12:52 Masallıda pandemiya ilə bağlı görülmüş işlər barədə
    9. 11:28 Masallıda karantin qaydalarının pozulması hallarına qarşı reydlər
    10. 21:09 Masallıda təhsil işçilərinin onlayn müşavirəsi keçirilib
    11. 20:00 Masallıda növbəti virtual qəbul keçirilib
    12. 21:18 Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısından yeni təyinatlar
    13. 12:40 MASALLIDA QADIN MOLLALARLA MAARİFLƏNDİRİCİ VİDEOMÜŞAVİRƏ KEÇİRİLİB
    14. 19:49 Masallıda xüsusi karantin rejiminin sərtləşdirilməsilə bağlı rayon icra hakimiyyəti başçısının geniş tərkibdə onlayn müşavirəsi keçirilib
    15. 20:47 MASALLIDA “MƏNİM POLİSİM” ADLI SOSİAL AKSİYA KEÇİRİLİB
    16. 20:25 Masallı RİH başçısı növbəti onlayn qəbul keçirib
    17. 20:20 Koronavirusun profilaktikası çərçivəsində Masallıda reydlər davam etdirilir
    18. 18:35 Masallıda Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə yeni inşa olunacaq uşaq bağçasının təməli qoyuldu
    19. 17:20 Milli mətbuatımızın 145 illik yubileyi ölkəmizdə geniş qeyd olunacaq
    20. 19:27 MASALLIDA TAXIL BİÇİNİ BAŞA ÇATDI
    21. 18:00 MASALLIDA İCRA BAŞÇISININ NÖVBƏTİ VİRTUAL QƏBULU
    22. 15:57 Masallıda karantin rejiminə ciddi nəzarət olunur
    23. 10:51 Dünyanın 130-dan çox dövləti Prezident İlham Əliyevin BMT Baş Assambleyasının Xüsusi Sessiyasının təşkil olunması təşəbbüsünü dəstəklədi
    24. 14:26 MASALLININ KOLATAN KƏNDİNDƏ YOLLAR TƏMİR EDİLİR
    25. 11:56 Bu gün Azərbaycan dünya miqyasında öz gücünə arxalanan və heç kimdən asılı olmayan ölkədir
    26. 11:50 MASALLI: OPERATİV QƏRARGAH (COVİD–19)—QAYNAR XƏTT
    27. 18:30 Masallıda pandemiya ilə bağlı tədbirlər davam edir
    28. 18:11 Kərim Ağayev “Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə” medalı ilə təltif olunub - MASALLI
    29. 18:03 Masallıda RİH başçısı növbəti onlayn qəbulunu keçirib
    30. 18:28 Təhsildə inkişaf və innovasiyalar üzrə IV qrant müsabiqəsinin nəticələri
    31. 18:00 Masallıda xüsusi karantin rejiminin sərtləşdirilməsilə bağlı onlayn müşavirə keçirilib
    32. 17:00 MASALLI RİH BAŞÇISININ NÖVBƏTİ VİRTUAL QƏBULU
    33. 15:34 MASALLIDA - Şərəfə kəndində çiyələk yığımı
    34. 14:40 MASALLIDA TÜTÜN ƏKİNİ BAŞA ÇATIB
    35. 20:22 Masallı RİH başçısının növbəti virtual qəbulu
    36. 20:18 Masallıda xüsusi karantin rejiminin sərtləşdirilməsi ilə bağlı onlayn müşavirə keçirilib
    37. 21:52 MASALLIDA TAXIL BİÇİNİ DAVAM EDİR
    38. 21:29 Torpağın sinəsini bəzəyən xırmandalılar
    39. 21:24 MASALLIDA BARAMA TƏDARÜKÜ DAVAM EDİR
    40. 18:30 Masallıda RİH başçısı növbəti dəfə virtual qəbul keçirib
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Masallı turizm mərkəzinə çevrilir
    Masallı turizm mərkəzinə çevrilir
     Masallı turizm mərkəzinə çevrilir İstisuda müalicəvi turizm şəhərciyinin salınması təkcə rayonu yox, bölgəni böyük mərkəzə Ətraflı oxu
    Bütün xəbərlər
    «    İyul 2020    »
    BeÇaÇCaCŞB
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    2728293031 
    DÜNYA XƏBƏRLƏRİ