• Masallıda çox zəhmətkeş, vətənpərvər, həqiqi Azərbaycan vətəndaşları yaşayır...
  • Heydər Əliyev
  • RU
  • EN
  • » » Əkinçilik tarixindən Sitrus meyvələri

    Əkinçilik tarixindən Sitrus meyvələri

    • 15-11-2017, 09:12
    • Aqrar
    • 0
    • 810
    Əkinçilik tarixindən
    Sitrus meyvələri

    Sitrus latın dilində həmişəyaşıl ağac və ya limon ağacı deməkdir. Sitrus bitkiləri dünyanın subtropik və tropik ərazilərində yayılmış, 40-dək növü – limon, portağal, naringi, feyxoa və s. məlumdur.Keçmiş Sovetlər birliyində sitrus meyvəçiliyini inkişaf etdirmək üçün geniş və əlverişli təbii iqtisadi zonalar yalnız Qərbi Gürcüstanın Kolxida, Azərbaycanın Lənkəran-Astara, Tacikistanın Bəxş dərəsi hesab olunurdu. Mütəxəssislərin fikrincə sitrus meyvələri rütubətli subtropik iqlimdə daha yaxşı inkişaf edir. Bölgəmizdə sitrus meyvələrinin yetişdirilməsi üçün zəruri olan bütün təbii iqlim şəraiti vardır. Ötən əsrin 20-ci illərin sonunda ölkəmizdə sitrus meyvələrinin yetişdirilməsinə başlanmış.1927-ci ildə Gürcüstandan ilk dəfə Lənkərana 8 ədəd ikillik feyxoa ağacı gətirilərək əkilmiş və məhsul verməyə başlamışdır.
    Alimlər tərəfindən aparılan elmi – tədqiqatlar nəticəsində məlum oldu ki, bölgəmizdə feyxoa yetişdirilməsi və inkişafı üçün bütün əlverişli təbii iqlim şəraiti vardır. Ötən əsrin 30-cu illərindən bölgəmizdə ictimai və şəxsi təsərrüfatlarında feyxoa bitkisinin yetişdirilməsinə başlandı. 1930-1970-ci illərdə Lənkəran rayonunda 100 hektar feyxoa bağları salınmışdısa, 1990-cı ildə bu rəqəm 350 hektara çatdırılmışdı. Məhz ulu öndər Heydər Əliyevin respublikaya rəhbərliyi dövründə Cənub bölgəsinin təsərrüfat həyatında yeni mərhələ başlandı. 1970-ci ildən sonra bölgəmizdə – Lənkəran, Masallı və Astarada 420 hektardan artıq yeni feyxoa bağları salınması hesabına respublikamız Sovetlər birliyində feyxoa bağlarının sahəsinə və məhsuldarlığına görə birinci yerə çıxmışdı. 
    Bölgəmizdə mühüm əhəmiyyət kəsb edən sitrus meyvələrindən biri də limondur. Limon həmişəyaşıl, orta boylu ağacdır. Vətəni Asiyanın cənub-şərq rayonlarıdır, burada qədim çağlardan yetişdirilir, çox qiymətli meyvədir.
    Bölgəmizdə naringi də becərilir. Fransız, ispan və rus və s. xalqlar buna “mandarin” deyirlər. Bu bitkinin vətəni Çindir. Avropa xalqları naringi ilə ilk dəfə XIX əsrdə tanış olmuşlar. Meyvənin xoşagələn dadı onun sürətlə yayılmasına səbəb olmuşdur. Azərbaycanda ilk limon, naringi, portağal təsərrüfatı 1933-cu ildə Astara rayonunda təşkil olunmuşdur. 
    Portağal sitrus meyvə ağacıdır, meyvəsi şirindir. Bu qiymətli bitki ilk dəfə eramızdan əvvəl III əsrdə Çində becərilmişdir. “Portağal” sözü “Çin alması” deməkdir. Avropada XVəsrdən məlumdur.
    Portağalın təbii və sənaye əhəmiyyəti vardır. Meyvəsindən alınan şirə dünyada geniş istifadə olunan ən yaxşı içki hesab olunur. Dahi Nizami limonla portağalı belə vəsf edirdi: 
    “Hər çeşid mürəbbə, turşu meyvə var,
    Limonla portağal, narınc ilə nar.” 
    Sitrus meyvələrində insan orqanizminə faydalı olan qiymətli maddələr vardır. Bu bitkilərin meyvəsi yeyilir, ondan şirə, mürəbbə, kompot, cem və s. hazırlanır. Yarpağı, çiçəyi və meyvəsinin qabığından hazırlanan efir yağı ətriyyatda işlədilir. Məsələn, feyxoanın meyvəsi və şirəsi ateroskleroz, sinqa və qalxanabənzər vəzinin müalicəsində istifadə olunur. Limon hipertoniya, diabet, qara ciyər, naringi xroniki mədə-bağırsaq xəstəliklərinin, portağal xronuki qəbzlik, hipetoniya, qara ciyər, podaqra xəstəliklərinin müalicəsində əhəmiyyətli rol oynayır. Bu insan həyatı üçün qiymətli bitkilərin respublikamızda daha geniş şəkildə becərilməsi əhalinin ərzağa, meyvə-tərəvəzə tələbatı ilə yanaşı tibbi, sağlamlığı baxımından vacib və məqsədəuyğundur.
    Ölkəmizdə sitrus bitkilərinin vətəni sayılan bölgəmizdə sovetlər birliyi dönəmində 100 tonlarla limon, naringi, portağal yetişdirilmiş, əhalinin əsas gəlir mənbələrindən birinə çevrilmişdi. Rayonumuzun dağətəyi ərazisində çoxsaylı sitrus bağları salınmışdı. Ötən əsrin 90-cı illərində Masallı rayonunda 132 hektar sahədə sitrus bağları olmuşdur ki, onun da 88 hektarını naringi, 44 hektarını feyxoa bağları təşkil etmişdir. Bu bağlardan il ərzində 2200 ton naringi, 473 ton feyxoa toplanmışdır. Sovetlər birliyi dağıldıqdan sonra böyük zəhmət hesabına başa gəlmiş sitrus bağları baxımsızlıqdan məhv edildi. Son illər bölgəmiz üçün ənənəvi olan təsərrüfat sahələrinin, sitrus meyvəçiliyinin intensiv inkişafı ilə bağlı dövlət tərəfindən ciddi addımlar atılır. Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə çay, çəltik və sitrus meyvələri istehsalının inkişafı məsələsinə dair Lənkəranda keçirilən respublika müşavirəsində dövlət başçısı sitrus bitkilərinin inkişaf etdirilməsi və perspektivləri, ona dövlət qayğısı və digər məsələlərdən bəhs edərək demişdir ki, “sitrus meyvələrinin istehsalına gəldikdə, bu sahəyə də çox böyük diqqət göstərilir. Deyə bilərəm ki, bu sahədə də artım var. Misal üçün, 2000-ci ildə 1700 hektarda sitrus meyvələri əkilmişdisə, hazırda 2500 hektarda əkilir. Artım var, ancaq artım daha da sürətli ola bilər. Qeyd etməliyəm ki, dağətəyi ərazilərdə, yamaclarda terras üsulu ilə sitrus bağlarının salınması məsələlərinə baxmaq lazımdır. Əlbəttə ki, su təminatı olmalıdır. Məndə bəzi rəqəmlər var, hesab edirəm ki, fermerlər üçün maraqlı olar. Keçən il 470 hektarda limon, 255 hektarda portağal, 1700 hektarda naringi əkilmişdir. Yeni soyuducu kameralar yaradılmalıdır və sitrusçuluq üçün kiçik qabaritli xüsusi texnikanın gətirilməsi də mütləq lazımdır. Bu sahədə olan problemlərdən biri də mütəxəssis çatışmazlığıdır. Bizim Aqrar Elm Mərkəzində bu məsələyə baxılmalıdır, lazım olarsa ilkin mərhələdə xaricdən də mütəxəssislər cəlb edilməlidir ki, bu sahə sürətlə inkişaf etdirilsin.”
    Musarza MİRZƏYEV,
    Ə məkdar müəllim.шаблоны для dle 11.2
    DİGƏR XƏBƏRLƏR
    XƏBƏR LENTİ
    1. 18:56 Özbəkistanın Buxara vilayətinin nümayəndə heyəti Masallıda
    2. 15:48 Masallıda genişmiqyaslı ağacəkmə kampaniyası
    3. 13:11 Masallıda könüllülərlə növbəti görüş keçirilib
    4. 12:52 Masallı RİH başçısının Şıxlar ərazisində səyyar görüş-qəbulu
    5. 20:34 Masallıda gənc çağırışçılarla görüş keçirilib
    6. 19:51 Masallılı karateçi dünya çempionatının bürünc medalını qazanıb
    7. 19:44 Masallıda Beynəlxalq Əlillər Günü qeyd edildi
    8. 19:05 Masallının Viləş kəndində şəhidlərin doğum günü tədbiri keçirilib
    9. 15:51 Təhsil millətin gələcəyidir
    10. 13:04 “Aqrar Tədarük və Təchizat” ASC-nin rəhbərliyinin Masallıda fermerlərlə görüşü
    11. 19:54 Masallıda ilk dəfə səs verəcək gənclərlə görüş keçirilib
    12. 17:54 Masallı RİH başçısının Qodman ərazisində səyyar görüş-qəbulu
    13. 15:09 Masallıda Cəlil Məmmədquluzadənin 150 illik yubileyi qeyd olunub
    14. 16:40 Masallıda Mülki Müdafiə mövzusunda müşavirə keçirilib
    15. 13:45 Masallıda misgərlik sərgisi keçirilib
    16. 14:38 Masallıda “Xəmsə ” milli intellektual oyunu üzrə rayon seçim turu keçirilib
    17. 21:20 Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının rayon ictimaiyyəti ilə görüşü
    18. 15:12 Masallıda “Tərəqqi” medallı Əməkdar müəllim Mirqabil Hüseynovun 70 illik yubiley tədbiri keçirilib
    19. 13:15 Masallıda “Gənclərin ictimai iştirakçılıqla bağlı maarifləndirilməsi” layihəsinin ikinci tədbiri keçirilib
    20. 16:28 Ağcabədi, Bərdə, Ucar və Ağdam məktəbliləri Masallıda
    21. 23:00 Təhsil Nazirliyinin Masallıdakı layihəsinə yekun vurulub
    22. 17:29 Beyləqan, Füzuli, İmişli, Saatlı və Sabirabad məktəbliləri Masallıda
    23. 14:45 Masallının 11 güləşçisi XXV respublika turnirinin mükafatını qazandı
    24. 14:50 “Ölkəmizi tanıyaq!” — Qax, Şəki, Balakən və Zaqatala məktəbliləri Masallıda
    25. 14:40 Səfərbərlik rəisi Masallıda vətəndaşların qəbulunu keçirib
    26. 09:36 Prezident İlham Əliyev Dünya dini liderlərinin II Sammitinin açılış mərasimində iştirak edib
    27. 19:10 Masallı Polisi tələbələrlə görüş keçirib
    28. 18:48 Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Kürdəmir və Şamaxı məktəbliləri Masallıda
    29. 19:21 Masallıda çiyələk əkininə başlanılıb
    30. 18:59 Masallıda V Biznes təliminə start verilib
    31. 17:02 Masallı məktəbliləri Qəbələ-Şəki-Zaqatala marşrutu üzrə yola düşüblər
    32. 18:19 Masallıda “Ölkəmizi tanıyaq” tur-aksiya iştirakçıları ilə görüş keçirilib
    33. 19:54 Masallı taekvondoçuları Tbilisidə keçirilən beynəlxal turnirdə 2 qızıl, 1 bürünc medal qazanıblar
    34. 15:43 Masallının Əmirtürbə kəndində şəhid Səfərəli Alışovun adı əbədiləşib
    35. 10:57 Masallı və Cəlilabadda Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzinin nümayəndəlikləri fəaliyyətə başlayıb
    36. 20:42 Ədliyyə nazirinin müavini Masallıda vətəndaşları qəbul edib
    37. 15:07 Masallıda Dövlət Bayrağı və Konstitusiya günləri qeyd olundu
    38. 21:24 “Bayrağına canım qurban, Azərbaycan!” – Masallıda tədbir
    39. 13:43 Masallıda yunan-roma güləşi üzrə respublika turniri keçiriləcək
    40. 14:20 Masallı RİH başçısının Masallı şəhər ərazisində səyyar görüş-qəbulu keçirilib
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
    Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası
      Azərbaycana dadlı səyahət: Şamaxı, Qusar və Masallı kulinariyası   Azərbaycanlılar ağızlarının dadını bilirlər. Özü də burada Ətraflı oxu
    Masallı turizm mərkəzinə çevrilir
    Masallı turizm mərkəzinə çevrilir
     Masallı turizm mərkəzinə çevrilir İstisuda müalicəvi turizm şəhərciyinin salınması təkcə rayonu yox, bölgəni böyük mərkəzə Ətraflı oxu
    Bütün xəbərlər
    «    Dekabr 2019    »
    BeÇaÇCaCŞB
     1
    2345678
    9101112131415
    16171819202122
    23242526272829
    3031 
    DÜNYA XƏBƏRLƏRİ