10 noyabr 2020- ci il tarixli Üçtərəfli Bəyanat

 

2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan rəhbərlərinin imzaladığı Üçtərəfli Bəyanat dövlətçilik tariximizdə qəbul edilmiş ən əhəmiyyətli sənədlərdən biridir. Bu, həmçinin Ermənistanın kapitulyasiya, Azərbaycanın qalibiyyətini özündə ehtiva edən sənəddir. Üçtərəfli Bəyanatla uzun illər davam edən münaqişəyə son qoyuldu, sentyabrın 27-də başlanan Vətən müharibəsi Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə böyük Zəfərlə yekunlaşdı.

 Bu Bəyanat tərəflərin hərbi əməliyyatlara son qoyması ilə bərabər, çox önəmli məsələləri əks etdirir. Bəyanat Azərbaycanın döyüş meydanında qazandığı parlaq Qələbənin danışıqlar masasında təsdiqidir. Bəyanatda Prezident İlham Əliyevin hərbi əməliyyatların başladığı ilk gündən etibarən söylədiyi, konkret vaxt çərçivəsində Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan torpaqlarından çıxması ilə bağlı öhdəlik də öz əksini tapıb. Belə ki, Bəyanata əsasən Ermənistan Azərbaycanın Ağdam, Kəlbəcər və Laçın bölgələrindən işğalçı qüvvələrini çıxarmağa məcbur olub. Azərbaycan insan itkilərinin qarşısını alaraq, əlavə qan tökmədən diplomatik Qələbə ilə sözügedən ərazilərini geri qaytarıb. Bu sənəd Ermənistanın etnik təmizləmə siyasətinin qurbanı olan və öz doğma evlərində yaşamaq hüququ kobud şəkildə pozulan bir milyondan çox məcburi köçkünün fundamental hüquqlarının bərpasını təmin edib. Burada, həmçinin

Bəyanatın önəmli müddəalarından biri də Naxçıvan Muxtar Respublikasının Azərbaycanın əsas hissəsi ilə əlaqəsini təsbit edən bənddir. Bu, çox tarixi, siyasi və hüquqi əhəmiyyətə malik müddəadır. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Azərbaycanın əsas hissəsi ilə quru yolla birləşdirilməsi istiqamətində atılan bu tarixi addım, eyni zamanda, bölgənin gələcək iqtisadi inkişafı baxımından önəmlidir. Bəyanatın imzalanmasından sonra Ermənistan tərəfinin həyata keçirilməsinə əngəllər yaratmağa çalışdığı bu müddəa, əslində, iqtisadi baxımdan bölgə dövlətlərinin maraqlarına cavab verir.

 Diqqət çəkən çox vacib məqamlardan biri Bəyanatda Qarabağın statusu ilə bağlı heç bir müddəanın olmamasıdır. Bildiyimiz kimi, uzun illər ərzində Azərbaycan tərəfi Qarabağa Azərbaycanın tərkibində muxtariyyət statusunun verilməsinin mümkünlüyünü bəyan etmiş və aparılan danışıqlar prosesi çərçivəsində bu mövqe ifadə edilib. Lakin Ermənistan tərəfi əsassız şəkildə “müstəqillik” iddialarından əl çəkməyib. Vətən müharibəsi nəticəsində ərazi bütövlüyümüz bərpa edildikdən sonra Müzəffər Ali Baş Kamandan İlham Əliyev status məsələsinin artıq tarixdə qaldığını elan edib. Azərbaycan Prezidentinin 2021-ci il 7 iyul tarixli Fərmanı ilə Şərqi Zəngəzur və Qarabağ iqtisadi bölgələri yaradılıb. Bu bölgədə yaşayan ermənilər, əlbəttə, digər vətəndaşlarımız kimi, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə təsbit olunmuş bütün hüquq və azadlıqlardan bərabər şəkildə istifadə edəcəklər. Odur ki, üçtərəfli Bəyanatda bu məsələ ilə bağlı hər hansı bir müddəanın olmaması uzaqgörənliklə düşünülmüş siyasətin bariz nümunəsidir.

            

 Beləliklə,44 günlük Vətən müharibəsinin hərbi əməliyyatlarına son qoyan, hədsiz əhəmiyyətli və mühüm məsələləri özündə əks etdirən, bölgəmizdə sülhün, əmin-amanlığın, təhlükəsizliyin və gələcəkdə iqtisadi inkişafın təmin olunması üçün zəruri hüquqi çərçivəni müəyyən edən, çox böyük tarixi əhəmiyyətə malik birgə Bəyanat Prezident İlham Əliyevin növbəti parlaq diplomatik qələbəsi idi.